Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arif Kumaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:M.Ö. 2. Binde Anadolu'ya dışarıdan gelen Hititler, Anadolu'nun ilk merkezi devletini kurmuşlar, ve bu merkezî siyasî yapının devamı için de ekonomik ve askerî kurumlarını bu yapıya göre düzenlemişlerdir. Hititler, Anadolu'da kurdukları egemenliği büyük ölçüde, Hitit ekonomisinin asıl kaynağını oluşturan, tarıma dayandırmışlardır. Hitit anlayışına göre ülkenin bütün toprakları tanrılara aittir. Ancak tanrılar, toprakların tasarrufu konusunda kendilerine vekil olarak Hitit krallarını tayin etmişler, Hitit kralları ise ülke arazisinin büyük bir kısmını, mülkiyeti kendisinde kalmak şartıyla bazı vergiler karşılığında ''hür'' kişilere, işletmek üzere tımar usulüyle dağıtmışlardır. Hitit toprak tahsisinde kişilere tahsis edilen bu arazilerde, tahsis edilen toprak ve tahsisatın yapıldığı kişiler ile ilgili iki kavram karşımıza çıkmaktadır. Bunlar ilkum ve GISTUKUL kavramlarıdır. Her iki kavram da alınan araziye karşılık ödenecek bedelleri ifade etmektedir. Ancak, arazi sahiplerinden LÚilkum, unvan ve arazisini doğrudan saraydan; LÚ GISTUKUL ise yine sarayın kontrolündeki yerel otoritelerden almaktadır. Her iki arazi sahibi de işletilen araziye karşılık üretilen ürünlerin bir kısmını aynî olarak ödedikleri sahhan ile, yolların, şehir surlarının, köprülerin ve askeri tesislerin bakımı, resmi kurumların ve tapınakların inşa ve tamirivs. gibi kamu menfaatine yönelik çalışma mükellefiyeti olan Luzzi vergilerini ödemektedirler. Sahhan vergileri -ve bağlı vasal devletlerden gelen vergiler-, ise LÚAGRIG denilen yöneticilerin idaresindeki É.NA4 KISIB adı verilen depolarda muhafaza edilmekte, buradan da sitemin gerektirdiği şekilde geri dağıtımı yapılmaktadır. Hitit toprak tahsisinde toprakların doğrudan üretime katılmasını sağlayan, Hitit tarım ekonomisinin en küçük birimi çekirdek aileden oluşan ''çiftlikler'' 'dir. Ortalama 7-8 kişiden oluşan bu işletmeler arasında sistem gereği hiyerarşik bir yapı vardır. Çiftlikler, işgücü ihtiyaçlarını kendileri karşılamakla birlikte, başarılı askerî seferlerde getirilen ve tarımsal işletmelerde karın tokluğuna çalıştırılmak üzere dağıtılan NAM.RA'ları da (sivil tutsaklar) işgücü olarak kullanmışlardır. Çoğunlukla eli iş tutan erkeklerden seçilerek getirilen NAM.RA'lar kral tarafından işçi olarak tarım işletmelerine ya da tapınaklara tahsis edilmişler hiç kimsenin mülkiyetine verilmemiş kralın kontrolü altında tutulmuşlardır.