Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mustafa Dayı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'nin somut kültürel mirası arasında önemli bir yeri olan tarihi yapılar üzerinde, yakın zamana kadar bilimsel ve teknolojik incelemelere dayalı olmadan çok sayıda koruma ve onarım çalışmaları yapılmıştır. Bu nedenle, tarihi yapıda kullanılan özgün malzemelerin teknolojik ve başarım özellikleri hakkında yapılacak deney ve analizler sonucunda doğru bilgiler elde etmek, ilgili tarihi yapının koruma ve onarım çalışmalarında uygun onarım malzemelerinin kullanılması bakımından önemlidir. Tez çalışması üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada daha önce onarım çalışması yapılmamış olan yani özgünlüğünü koruyan 16. yüzyılda Osmanlılar tarafından inşa edilen İnegöl-Bursa'daki Sungurpaşa hamam yapısı seçilmiş ve bu yapının kubbelerinde kullanılan örgü harçlarından numuneler alınmıştır. Laboratuvar ortamına getirilen özgün harç numunelerinin teknolojik özellikleri tespit edilmiştir. Harç bileşimindeki ana hammaddelerin bağlayıcı olarak sönmüş kireç ve puzolan, agrega olarak da tane boyutu dağılımı uygun volkanik kökenli alüvyon kaynakların kullanıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca özgün tuğla örgü harçlarının asitte çözünmeyen kısım ve petrografik inceleme sonucunda b/a oranlarının 1/1, 1/1,5 arasında değiştiği, tek eksenli basınç dayanımı, esneklik modülü ve çekme dayanımının yeterli seviyede olduğu görülmüştür. İkinci aşamada özgün harç numuneleri üzerinde yapılan deneylerden elde edilen sonuçlar ile aynı dönemde inşa edilmiş diğer tarihi yapı harçlarının özellikleri dikkate alınarak farklı bağlayıcı/agrega (b/a) oranında deneme harçları üretilmiştir. Üçüncü ve son aşamada, b/a oranı 1/1 ve 1/3 oranlarında alternatif onarım harç karışımları hazırlanmıştır. Deneysel çalışma kapsamında, bağlayıcı olarak yüksek kalsiyumlu sönmüş toz kireç, puzolanik malzeme olarak diyatomit ve geleneksel metotlarla üretilmiş tuğlaya ait tuğla tozu ile agrega olarak dere agregası kullanılmıştır. Üretilen 14 seri onarım harcının taze ve sertleşmiş durumdaki özellikleri farklı deneysel metotlarla tespit edilmiştir. Onarım harçları üzerinde kimyasal yöntemle karbonatlaşma deneyi ile XRD, SEM-EDS ve TGA-DTA analizleri yapılarak harçların teknolojik özellikleri de belirlenmiştir.