Paris-Sanay-i Nefise Hattından Günümüze Türk Heykelinde İzler Ve Uygulamalar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Özgül Kahraman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türk heykelinin oluşum ve kendini var etme süreci 132 yıllık bir geçmişte varlık bulur. Bu bağlamda 1883'te eğitim hayatına başlayan Türkiye'nin ilk sanat eğitimi kurumu Sanayi-i Nefise büyük önem taşımaktadır. Batı örnekli oluşturulan bu sanat kurumu öncelikle Paris referanslıdır. Fransa ile geçmişten beri yakın ilişkiler içinde olunması ve Paris'in sanat alanında iyi bir konumda bulunması model alınması için iyi bir gerekçedir. Modern sürecin oluşumunda etkin rollerden birini üstlenen Fransa (Paris) uzun yıllar sanatın merkezi olma konumunu koruyarak sanatçı akınına uğrayan bir kent olmuştur. Osmanlılar döneminde başlamak üzere Türkler, Paris örneğini ve ilişkilerini her zaman diri tutmuştur. Türkiye'nin Osmanlılar döneminde heykel üretecek bir sanat kurumuna olumlu bakması ve faaliyete geçirmiş olması önemli bir gelişmedir. Ancak Cumhuriyet dönemine kadar heykel bölümünün faaliyetleri pasif bir şekilde sürmüştür. Türkiye'nin Cumhuriyetle buluştuğu yıllarda heykel büyük bir önem kazanmaya başlar. Cumhuriyet ideolojisini, halka heykeli benimsetmek ve put olarak düşünen zihniyetten arındırmak üzere kent meydanlarına heykeller yaptırmıştır. Bu dönemde de sanat eğitimi alan öğrencilerin yüksek tahsilinde öncelikle Paris tercih edilmiştir. Böylece Türk heykelinde modern sürecin oluşumu ve gelişimi Paris eğitimli Türk heykeltıraşlarla sağlanmış olur. Bu gelişmeler ilerleyen yıllarda Türk sanatının güncel olanla yakın ilişki içinde olması adına bir temel oluşturmuştur. 1960 sonrası Modernin yerini Postmoderne bıraktığı yıllarda heykelin anlamı ve kapsamı genişlemeye başlamıştır. Bu bağlamda herhangi bir sanat alanından yetişen kişi heykeltıraş olsun ya da olmasın 1960 sonrasının yarattığı ortamda bir biçimde heykel üretmeye başlamıştır. 1960 sonrası sanatın merkezi hala Paris olmasa da Türk sanat kurumları buraya öğrenci göndermeyi sürdürmüştür. Paris'te eğitim alan bu isimlerden birkaçı dünya sanatında önemli konumlara gelmeyi başarmıştır.