Multiparametrik prostat manyetik rezonans görüntüleme / transrektal ultrason füzyon prostat biyopsi işlemi sırasında müzik dinletilmesinin ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞRI COŞKUN
Danışman: Ender Cem Bulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Prostat kanseri (PK), erkeklerde ikinci en sık görülen malignitedir. PK'nin kesin tanısı prostat biyopsisiyle konur. Prostat biyopsisinin duyarlılığını arttırmak için işlem öncesinde çekilen multiparametrik MR görüntülemelere (MpMRG) göre şüpheli alanlardan hedefe yönelik doku örneği alınabilir. MpMRG ve transrektal ultrason (TRUS) görüntülerini birleştirerek yapılan bu işleme füzyon prostat biyopsisi (FBx) adı verilir. FBx'nin genel pratik kullanımı, MpMRG'deki şüpheli lezyondan doku örneği alındıktan sonra, sistematik biyopsi (SBx) yapılmasını içeren kombine yaklaşımdır. Bu sayede PK için en iyi tanı oranları yakalanmaktadır. Çalışmamıza MpMRG'de PI-RADS ≥3 şüpheli lezyonu olan ve FBx planı olan 149 hasta dahil edildi. Tüm hastalara biyopsi öncesinde intrarektal lokal analjezik instilasyonu yapıldı. Hedefe yönelik yapılan FBx işlemi sonrasında bütün hastalara 12 kor SBx uygulandı. Mayıs 2023 - Eylül 2023 arasında FBx yapılan bu hastalardan 78 tanesine FBx işlemi sırasında, tüm hastalar için aynı sırayla oluşturulan oynatma listesindeki klasik müzik parçaları dinletildi. 71 hasta ise gürültü önleyici kulaklık taktı ancak müzik dinletilmedi. Tüm hastaların işlem öncesinde sistolik ve diasyolik kan basıncı (SKB, DKB), solunum sayısı (SS) ve kalp hızı (KH) gibi vital parametrelerine bakıldı. Biyopsi sonrasında tekrar hastaların vital parametrelerine bakıldı. İşlem sonlandıktan en az 10 dakika sonra hastalardan VAS skoru, STAI-I ve STAI-II anketleri doldurulmaları istenerek hastaların ağrı ve anksiyete düzeyleri ölçüldü. Müzik ve kontrol grubun olarak ayrılan hastalardan, her iki grup arasında yaş, PSA düzeyleri, lezyon sayıları, PI-RADS skorları, prostat volümü, lezyon çapları ve lezyon yerleri açısından istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. Müzik grubunda medyan işlem süresi 22 dakika (20 – 25) iken, kontrol grubunda 20 dakika (16 – 24) olarak bulundu. İşlem süresi müzik grubunda istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). İşlem öncesi medyan SS müzik grubunda 22/dk (20 – 22) iken kontrol grubunda 20/dk (20 – 22) olarak bulundu. İşlem sonrası medyan sKB müzik grubunda 122,5 (110,0 – 130,0) mmHg olarak bulunurken, kontrol grubunda 130,0 (120,0 – 140,0) mmHg olarak bulundu. Her iki grup arasında işlem öncesi SS ve işlem sonrası SKB parametrelerinde istatistiksel anlamlı fark mevcuttu (sırasıyla p=0,03 ve p=0,006). Bu parametreler dışında kalan vital değerlerin hiç birinde işlem öncesi veya sonrasında gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. Her iki grup arasındaki medyan VAS skoru karşılaştırıldığında; müzik grubunda 3,60 (3,00 – 4,35), kontrol grubunda 5,40 (4,40 – 6,90) bulundu. Her iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark mevcuttu (p<0,001). Hastaların medyan STAI-I skorları; müzik grubunda 38,00 (34,00 – 43,75), kontrol grubunda 44,00 (38,50 – 47,50) olarak bulundu. Her iki grup arasında STAI-I skoru açısından istatistiksel anlamlı fark mevcuttu (p<0,001). STAI-II skorları karşılaştırıldığında, her iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark yoktu. Sonuç olarak, FBx işlemi esnasında konvansiyonel ağrı palyasyonu tekniklerine ek olarak müzik dinletilmesi, hastaların ağrı ve anksiyete düzeylerini düşürmektedir. Müzik; ucuz, kolay ulaşılabilir ve non-invaziv bir yöntem olması nedeniyle, FBx hastalarında işlem esnasında rutin olarak kullanılması ağrı palyasyonu açısından avantaj sağlayacaktır.