Learning English as a Foreign Language in Late Adulthood: Challenges, Needs and a Suggested Syllabus
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: EBRU NOYAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Asuman Aşık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora çalışmasının amacı 60 yaş ve üzerindeki ileri yetişkin bireylerin İngilizceyi öğrenmek istemelerindeki amaçlarını, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenme süreçlerindeki ihtiyaçlarını ve bu bireylerin yaş özelliklerini ortaya koymaya yönelik bir ihtiyaç analizi yapmak ve analiz sonuçlarına göre bu yaş grubuna uygun başlangıç düzeyinde bir İngilizce öğretim programı önermektir. Bu amaçlarla yürütülen ve çok aşamalı karma yöntemli bir araştırma deseni benimseyen bu çalışma temel olarak iki ana aşamada yürütülmüştür: (1) İhtiyaç Analizi ve (2) Pilot Müfredat Uygulaması. İhtiyaç analizi aşamasında, Polonya ve Türkiye'de bulunan 60 yaş ve üzeri İngilizce öğrenen 148 öğrenci ve bu yaş grubuna İngilizce öğretme tecrübesine sahip 14 İngilizce öğretmenine uygulanan anketler, anketlere cevap veren katılımcıların bir kısmı ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ve Wroclaw Üniversitesi'nde bulunan Üçüncü Yaş Üniversitesinde gerçekleştirilen sınıf gözlemleri aracılığıyla nitel ve nicel veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler, öğrencilerin dilsel ihtiyaçlarını, öğrenme tercihlerini ve stratejilerini, yabancı dil öğrenme sürecinde yaşadıkları zorluklar ve önemsedikleri dil becerileri, vb. faktörleri belirlemek için tematik ve istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Bu bulgulara dayanarak, ileri yetişkin öğrencilerin bilişsel, duygusal ve sosyal profilleri ile öğrenme tercihleri dikkat alınarak iletişimsel, görev temelli ve çok modlu öğretimi vurgulayan dört ana tema ve on iki üniteli başlangıç düzeyinde bir İngilizce ders programı tasarlanmıştır. Çalışmanın ikinci aşaması olan pilot uygulama aşamasında hazırlanan bu programın giriş ünitesi ve ilk temaya ait ilk üç ünitesi Batman 60+ Tazelenme Üniversitesinde öğrenim gören 60 yaş ve üstü 20 öğrenciye 14 haftalık bir süre boyunca uygulanmıştır. Programın bu yaş grubuna uygunluğunu değerlendirmek amacıyla öğrencilere program öncesinde bir ön test uygulanıp öğrencilerin programdan beklentileri sorgulanmış ve dil becerileri ölçülmüş, program sonrasında ise programın uygunluğunu değerlendirmek amacıyla bireysel görüşmeler yapılmıştır. Bu veri toplama araçlarına ek olarak, programın uygulanan her ünitesi sonrasında öğrencilerden programın içeriğinin, yöntemlerinin ve derslerde kullanılan etkinlik ve materyallerin İngilizce öğrenme tercihleri ve ihtiyaçlarına uygunluğunu değerlendirmeleri amacıyla öz-yansıtma formu doldurmaları istenmiştir. Çalışmanın güvenirliği ve geçerliğine katkı sunması amacıyla her 2 saatlik ders günü sonrasında öğretmen tarafından bir yansıtma günlüğü tutulmuştur. Çalışmanın tüm aşamalarında kullanılan veri toplama araçlarından elde edilen nicel veriler betimsel olarak analiz edilirken, nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. İhtiyaç analizi aşamasının sonuçları 60 yaş ve üstündeki öğrencilerin bireysel farklılıkların fazla olduğu heterojen bir öğrenci grubu olduğunu, daha genç öğrencilere kıyasla dezavantajlı ve avantajlı yönlerinin olduğu, İngilizceyi öğrenmeyi daha çok yurt dışına seyahat etme, yabancı aile üyeleriyle iletişim kurma, yeni insanlarla tanışma, zihinsel ve ruhsal açıdan sağlıklı olma gibi sebeplerle istediklerini ve dolasıyla onlara uygulanacak programın bu farklılıkların, beklentilerin ve yaş özelliklerinin dikkate alınarak oluşturulması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda geliştirilen başlangıç düzeyindeki İngilizce öğretim programının 14 haftalık pilot uygulaması sonuçlarına göre ise, bu tarz bir öğretim programının öğrencilerin İngilizce dil becerilerinde olduğu kadar, özgüvenlerinde ve derse katılımlarında gözle görülür bir gelişmeyi teşvik edebileceği ve daha yüksek seviyelerde İngilizce öğrenme motivasyonunu artırabileceği anlaşılmıştır. Katılımcıların özellikle görsel destekleri, günlük hayatta kullanabilecekleri kelimeler ve cümle kalıplarını diyaloglar içerisinde kullanmayı ve onları her dersin başında tekrar etmeyi, hafızaya dayalı Wordwall online etkinlikler ile oyunları, arkadaş ve öğretmen işbirliği gerektiren etkileşim fırsatlarını önemsedikleri görülmüştür. Ayrıca, programın yavaş tempolu, sürekli tekrarlayan ve destekleyici yapısının öğrencilerin yavaşlayan bilişsel işleme hızı ve motivasyonel kalıplarıyla uyumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışma, dil gelişimini, öz yeterliliği ve ileri yaş öğrenimine aktif katılımı teşvik etmek için yaşa duyarlı, ihtiyaç temelli ve sosyal açıdan kapsayıcı öğretim programlarının önem taşıdığı sonucuna varmaktadır. Bulgular, ileri yetişkinler için İngilizce dil eğitiminin erişilebilirliğini ve kalitesini artırmak isteyen dil eğitimcileri, müfredat geliştiricileri ve politika yapıcılar için pedagojik öneriler sunmaktadır.