Dijital dönüşüm için blokzincir kullanımına yönelik bir karar verme modeli önerisi: Kamu ihale süreci uygulama örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇETİN KARAHAN
Danışman: ASLIHAN TÜFEKCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kamu hizmetlerinin elektronik ortamda sunulmasını ifade eden e-devlet yerini artık hizmetleri ve süreçleri yeniden tasarlamayı gerektiren dijital devlet kavramına bırakmıştır. Dijital devletin temelinde değer yaratmak, üretkenliği ve sosyal refahı artırmak için özellikle yenilikçi teknolojilerin kullanılmasıyla ifade edilen dijital dönüşüm yatmaktadır. Verilerin değiştirilememesi, aracıların devre dışı bırakılması, şeffaflık gibi avantajlar sunan benzersiz yapısıyla blokzincir bu yenilikçi teknolojilerden en önemlilerinden biri olup ortaya ilk çıktığı 2008 yılından günümüze sürekli uygulama alanı genişleyen ve avantajlarından faydalanmak için üzerinde çalışılmaya hâlâ devam edilen bir teknolojidir. Teknik yapısı ve özelliklerinin karmaşıklığı, farklı yönetişim anlayışı ve çok sayıda alternatif blokzincir platformunun bulunması gibi nedenler bu teknolojinin özellikle kamu sektöründe kullanım kararının verilmesini ve gerçek hayat uygulamalarının geliştirilmesini güçleştirmektedir. Dijital anlamda gelişmiş devletlerde bu teknolojinin uygulanmasına yönelik çalışmalar uzun zaman önce başlamış, dijital kimlik, seçimler, tapu kaydı gibi kamu hizmetlerinde kullanımına yönelik prototiplerle gerçek dünya uygulamalarında denenmeye başlanmıştır. Türkiye kamu sektöründe ise henüz blokzincirin kullanımına yönelik bir örnek bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasında, dünya örnekleri de dikkate alınarak, blokzincirin kamu sektöründe kullanımı için ülkemizin hazır bulunuşluk durumu analiz edilerek kullanımı kararı ile bu karar sonrası geliştirilecek tasarıma ilişkin konularda kamu sektörü karar vericilerinin kararlarına destek sağlayacak bir model geliştirilmiştir. Model kapsamında özellikleri, avantajları, kısıtlılıkları ve kullanım alanları analiz edilerek blokzincirin kullanılabilir olup olmadığı çıktısını sunan karar listeleri ve karar ağacı oluşturulmuştur. En uygun blokzincir çözümünü belirlemek için kriterler, bunların öncelikleri ve alternatiflerin bir arada değerlendirilmesi işlemlerini içeren Çok Kriterli Karar Verme durumu için Analitik Hiyerarşi Prosesi kullanılmıştır. Model ile, kullanım kararı ve en uygun çözüm alternatifine ilişkin bir karar destek sistemi önerilmektedir. Modele esas teşkil eden form, liste ve çizelgeler bir şablon olarak hazırlanmış olup bu hali ile model, girdilerinde değişiklik, güncelleme ve ilave yapılmasına, yeni platform eklenmesine uygun, gelecekte gerçekleşecek gelişmeler, ortaya çıkacak yeni platformlar ve farklı seçim kriterlerine göre genişletilebilir bir yapıdadır.