Pediatri hastalarında gaz sancısında kullanılan bitkisel ürünlerde pirolizidin alkaloit kontaminasyonlarının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Eczacılıkta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Meslek Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMİH BULUT

Danışman: DİDEM DELİORMAN ORHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, pediatri hastalarında gaz sancısında kullanılan bitkisel içerikli ürün kullanım sıklığı, hangi bitkisel içerikli ürünlerin kullanıldığı, bitkisel ürünlerin nereden alındığı ve bitkisel ürünlerin tercih edilme nedenleri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda piyasada çocukların gaz sancısında kullanılmak üzere sıklıkla satılan bu bitkisel ürünlerin pirolizidin alkaloit içeriklerinin tespiti amaçlanmıştır. Çalışmanın anket bölümü Gazi Üniversitesi Hastanesi Genel Pediatri Polikliniği ve Sosyal Pediatri Polikliniği'nde gerçekleşmiştir. Gaz sancısında sıklıkla satıldığı tespit edilen 28 bitkisel ürünün pirolizidin alkaloit içeriği de LC-QTOF-MS analizi ile saptanmıştır. Katılımcıların %31,5'inin çocuğuna gaz sancısında bitkisel ürün kullandırdığı, ebeveynlerin %51,3'ünün rezeneyi tercih ettiği, %59,0'ının gaz sancısında kullanılan bitkisel ürünleri aktarlardan satın aldığı belirlenmiştir. Çalışmamızda, pirolizidin alkaloit kontaminasyonunu değerlendirmek için aktarlardan ve internetten temin edilen bitkisel ürünlerin %75'inde alkaloit tespit edilmiştir. 28 örnekten 16'sında europin; 2'sinde hem europin hem senesifilin bulunmuştur. Sadece senesifilin içeren örnek sayısı ise 7'dir. Pirolizidin alkaloidi içeren bitkisel ürünlerde alkaloit konsantrasyonu 31,163-434,067 µg/kg aralığında tespit edilmiştir. Bu çaylarda kontaminasyon olması nedeniyle uzun süreli ve yüksek dozlarda tüketilmesinin hem çocuklar hem de anneler için sağlık sorunu oluşturacağı kesindir.