Ankara'da bir üniversitede nöroçeşitli öğrenci sıklığı ve ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma durumları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ATİK ŞAHİN
Danışman: Asiye Uğraş Dikmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nöroçeşitlilik; otizm, DEHB, disleksi ve bipolar bozukluk gibi nörogelişimsel ve psikiyatrik hastalıklar gibi bireylerin beyin işleyişindeki ve düşünme biçimlerindeki farklılıkların, birer 'hastalık' ya da 'bozukluk' olarak değil; insan çeşitliliğinin doğal ve değerli bir parçası olarak değerlendirilmesi ve bu doğrultuda bir paradigma değişikliğine gidilmesi gerektiğini söyleyen bir yaklaşımdır. Dünya nüfusunun yaklaşık dörtte birinin nöroçeşitli olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye'de bu konu hakkında henüz bir çalışma yapılmamış olup; nöroçeşitlilik kavramına yönelik farkındalık da oldukça düşüktür. Bu çalışma bir üniversitede nöroçeşitli öğrenci sıklığı ve ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma durumlarının araştırılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya, ODTÜ Sağlık ve Rehberlik Merkezi'ne başvuran ve ODTÜ'de öğrenim görmekte olan öğrenciler dahil edilmiştir. Araştırmanın örneklemi OpenEpi programı kullanılarak hesaplanmış ve 400 kişiye ulaşılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiksel analizleri için SPSS programından yararlanılarak tanımlayıcı analizler, Ki-kare, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis testleri, lojistik regresyon testi ve Post-Hoc analizlerde Bonferroni Düzeltmeli Ki-kare testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 kabul edilmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin yaklaşık üçte birinin nöroçeşitli olduğu, yine üçte birinin nöroçeşitlilik kavramına aşina olduğu bulunmuştur. Nöroçeşitli olma ihtimalini arttıran değişkenlerin kadın olma, daha ileri yaş ve aile ile yakın ilişkiler olduğu bulunmuştur. Ayrıca psikiyatrik hastalığa sahip öğrencilerin RHİDÖ puanlarının ortancasının 60 olduğu tespit edilmiştir. Halk sağlığı perspektifiyle toplum sağlığını iyileştirmek ve sağlık eşitsizliklerini ortadan kaldırmak için nöroçeşitlilik paradigması oldukça önemlidir. Bu bağlamda, nöroçeşitli bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini sağlamak için kapsayıcı sağlık politikaları geliştirilmelidir. Ayrıca tıbbi model, nöroçeşitli bireylerin deneyimlerini tam olarak anlamaktan uzak olabilir. Bu nedenle sağlık hizmetlerinde nöroçeşitlilik modeli perspektifinde bir bakış açısının benimsenmesi önemlidir.