Erken dönem stresli ve ambivalan yaşam olaylarının davranısşal ve nörogelişimsel etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE KÜÇÜKKARAPINAR
Danışman: SELÇUK CANDANSAYAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşamın erken döneminde stresli yaşam olaylarına maruziyet erişkin dönemde artmış stres duyarlılığı, bilişsel ve davranışsal bozukluklarla ilişkilidir. Bu dönemde birden fazla stres etkenine maruz kalınabileceğinden erişkin dönemde ortaya çıkan bozukluğu tek bir etkene bağlamak mümkün değildir. Erken dönem stresli tek bir yaşam olayının erişkin dönemde davranışsal ve nörokimyasal etkilerinin anlaşılması hayvan deneyleri ile daha mümkündür. Bu çalışmanın amacı erken dönem stresli yaşam olaylarının erişkin dönemde sosyal etkileşim, bellek anksiteyete düzeyleri ve beynin belirli bölgelerindeki nörogenez üzerine etkilerini incelemektir. Çalışmada sıçanlar kontrol grubu (12), hafif stres grubu (12), ağır stres grubu (14) ve ambivalan anne grubu (13) olmak üzere dört grubu ayrılmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamış, hafif stres grubu erken elleme yöntemine, ağır stres grubu anneden ayırma yöntemine ve ambivalan anne grubu ambivalan anne modeline maruz bırakılmıştır. Erişkin dönemde sıçanların davranış analizi yapılmış, sosyal etkileşim testi, yükseltilmiş artı labirent ve yeni nesne tanıma testi performansları değerlendirilmiştir. Nörogelişimlerini değerlendirmek amacıyla prefrontal korteks ve hipokampus NMDA R2B düzeyleri ELISA yöntemi aracılığıyla bakılmıştır. Plazma kortizol düzeylerine bakılmıştır. Davranış analizi ve davranış deneyleri sonucuna göre ambivalan anne grubu ve ağır stres grubu daha anksiyeteliydi. Ambivalan anne grubu sıçanlarının sosyal etkileşim testinde diğer gruplara kıyasla daha az sosyal davranış davranış sergiledikler, erkek sıçanlarının daha agresif olduğu, uzun süreli bellek işlevlerinin daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Çoğunlukla gruplar arası farklılıklar erkek cinsiyetten kaynaklanmaktaydı. Plazma kortizol düzeyi bakımından gruplar arası bir farklılık saptanmadı. NMDAR2B düzeyi hipokampuste erken dönem stresli yaşam olaylarına maruz kalan sıçanlarda artmıştır. Bu çalışma ambivalan anne grubunun sıçanlarının en az ağır stres grubu kadar erişkin dönemde anksiyeteye duyarlı hale geldiği hipotezini desteklemektedir.