Mısır ve Alman Operalarında Türk Operalarının İzleri Kültürel Yansımaları ve Müzikal Etkileşimin araştırılması
TÜRKMENOĞLU Ö. (Yürütücü), ALBUZ A.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Eylül 2025
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2026
Proje Özeti
- Türk operalarının ve müzikli sahne eserlerinin uluslararası dolaşımı, 20. yüzyıl boyunca özellikle Mısır ve Almanya ekseninde dikkate değer bir kültürel etkileşim alanı yaratmıştır. Özellikle Üzeyir Hacıbeyli'nin Arşın Mal Alan gibi başyapıtları, hem Arapça libretto uyarlamalarıyla Kahire sahnelerinde hem de Avrupa müzik geleneğinin merkezlerinden biri olan Alman sahnelerinde icra edilerek önemli bir kültürel köprü işlevi görmüştür. Literatürde bu tür sınır aşan etkileşimler genellikle genel müzikoloji tarihi veya tek yönlü kültürel diplomasi bağlamında ele alınmış olup, eserlerin farklı kültürel coğrafyalardaki sahneleme, müzikal adaptasyon ve alımlanma süreçlerini inceleyen karşılaştırmalı bir analiz eksik kalmıştır. Bu proje, 20. yüzyılda Türk opera ve operetlerinin Mısır ve Alman sahnelerindeki yansımalarını, müzikal yapı ve kültürel bağlam ekseninde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Projenin temel özgün değeri, Doğu (Mısır) ve Batı (Almanya) gibi iki zıt kültürel coğrafyada aynı eserlerin nasıl dönüştürüldüğünü, libretto çevirilerindeki anlamsal kaymaları ve müzikal orkestrasyonlardaki adaptasyonları eş zamanlı olarak analiz etmesidir. 12 ay olarak planlanan bu araştırma, nitel araştırma desenine uygun olarak yürütülmüştür. İlk aşamada Mısır ve Almanyadaki opera arşivleri, afişler, temsil programları ve eleştiri yazıları doküman analizi yöntemiyle taranmıştır. Ardından, tespit edilen eserlerin orijinal partitürleri ile yurt dışında sahnelenen versiyonları arasında müzikal ve dramaturjik karşılaştırmalar yapılmış, alan uzmanlarıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulguların, Türk müzik mirasının küresel ölçekteki etkisini somut belgelerle kanıtlaması, müzikoloji disiplinine metodolojik bir katkı sunması ve kültürel politika ile sanat diplomasisi çalışmalarına yeni bir perspektif kazandırması hedeflenmiştir.