İntrakranial Meningiomlarda TekSeans ve Hipofraksiyone Gamma Knife Radyocerrahinin SistemikBiyobelirteç Yanıtlarının Karşılaştırmalı Analizi
Dağlı Ö. (Yürütücü), Aktürk S., Çiçek Ç., Telkoparan Akıllılar P., Börcek A. Ö.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Ekim 2026
- Bitiş Tarihi: Ekim 2027
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Proje Özeti
İntrakraniyal meningiomlar, erişkinlerde en sık görülen primer santral sinir sistemi tümörleri arasında yer almakta olup, tüm primer beyin tümörlerinin yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır. Cerrahi rezeksiyon meningiom tedavisinin temel yaklaşımı olmakla birlikte, cerrahiye uygun olmayan hastalarda, rezidüel veya rekürren tümörlerde stereotaktik radyocerrahi önemli bir tedavi seçeneği olarak kullanılmaktadır. Gamma Knife Radyocerrahisi (GKRS), yüksek doğrulukla hedef hacme yüksek doz radyasyon uygulanmasını sağlayan ve çevre sağlıklı dokuların korunmasına olanak tanıyan ileri bir stereotaktik radyocerrahi yöntemidir. Geleneksel olarak tek fraksiyonlu uygulamalar standart yaklaşım olarak kabul edilmekle birlikte, büyük hacimli tümörlerde veya optik yollar, beyin sapı ve kraniyal sinirler gibi kritik yapılara komşu lezyonlarda hipofraksiyone stereotaktik radyocerrahi uygulamaları giderek daha fazla kullanılmaktadır. Tek fraksiyon ve hipofraksiyone radyocerrahi yaklaşımlarının klinik etkinlikleri ve radyolojik sonuçları literatürde kapsamlı şekilde araştırılmış olmasına rağmen, bu farklı fraksiyonasyon stratejilerinin oluşturduğu biyolojik yanıt mekanizmaları henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Radyasyonun tümör ve normal dokular üzerindeki etkileri yalnızca DNA hasarı ile sınırlı olmayıp; inflamatuar süreçler, endotel hücre aktivasyonu, kan-beyin bariyeri geçirgenliğinde değişiklikler, immün yanıtın modülasyonu ve çeşitli hücre ölüm mekanizmalarını içeren karmaşık biyolojik olayları kapsamaktadır. Bu biyolojik süreçlerin değerlendirilmesi, radyocerrahinin etkinliğinin ve olası yan etkilerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Son yıllarda serum biyobelirteçleri, radyasyonun oluşturduğu biyolojik etkilerin noninvaziv olarak değerlendirilmesinde umut verici araçlar olarak öne çıkmıştır. Özellikle vasküler hasar, inflamasyon, nöroglial hasar ve apoptotik süreçlerle ilişkili biyobelirteçlerin ölçümü, radyasyon sonrası ortaya çıkan biyolojik değişikliklerin erken dönemde tespit edilmesine olanak tanımaktadır. Bununla birlikte, Gamma Knife radyocerrahisi uygulanan meningiom hastalarında biyobelirteç profillerini inceleyen çalışmalar oldukça sınırlıdır ve farklı fraksiyonasyon stratejilerinin biyobelirteç düzeyleri üzerindeki etkilerini karşılaştıran veriler yetersizdir. Bu proje, Gamma Knife radyocerrahisi ile tek fraksiyon ve hipofraksiyone protokoller kullanılarak tedavi edilen intrakraniyal meningiom hastalarında serum biyobelirteç profillerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Tedavi öncesi ve sonrası dönemde ölçülecek biyobelirteçler aracılığıyla endotel aktivasyonu, inflamatuar yanıt, kan-beyin bariyeri bütünlüğü ve hücre ölüm mekanizmalarındaki değişikliklerin değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, farklı doz-fraksiyonasyon şemalarının oluşturduğu biyolojik etkilerin nicel olarak ortaya konulması ve radyocerrahiye verilen yanıtın moleküler düzeyde karakterize edilmesi amaçlanmaktadır.