Akademik Veri Yönetim Sistemi
Güldür F. Ç. (Yürütücü), Ateş H., Yüksel B., Berkkan A.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2023 - 2026
Referans malzemelerin (RM) kullanımı, dünyada tutarlı bir ölçüm sistemi geliştirmek ve sürdürmek için önemli bir faaliyettir. RM; sapma değerlendirmesi, kalibrasyon, metot doğrulama vb. gibi çeşitli amaçlar için kullanılmaktadır. Laboratuvarlarda SRM/RM kullanımının analizlerin kalitesinin ve sürekliliğinin sağlanması açısından, dünyada ve AB'de yayınlanan bir dizi yönetmelikte ve yasal düzenlemede çok önemli olduğu vurgulanmıştır.
RM üretim süreci, bazı önemli aşamaları içeren bir süreçtir, ancak en önemlileri Temsili Numune Alma ve numunenin Homojenlik ve Kararlılığının sağlanmasıdır. Ayrıca bu üretim sürecinin her farklı matris için farklı algoritmalarla tasarlanması gerekir.
Nadir toprak elementleri (NTE); yenilenebilir enerji, havacılık sanayi, elektronik, savunma sanayi ve daha birçok ileri teknoloji alanlarında en önemli hammaddeleri oluşturmaktadır. Bugün, ABD ve AB'deki arz güvenliği ve çeşitlilik sorunu ne olursa olsun, NTE'lere olan talep giderek artmaktadır.
Termik santrallerde kömürün yakılması sırasında ve sonrasında, içerisinde önemli miktarda NTE bulunan, büyük miktarlarda yan ürün (kömür külü ve kömür yıkama atıkları ve benzeri) açığa çıkar. Metallerin ve NTE'lerin geri kazanımı için çevreye sıfır atık emisyonuna doğru ilerlerken sürdürülebilir geri dönüşüm teknolojilerinin geliştirilmesi önerilmekte olup önem arz etmektedir. Bu teknolojileri geliştirirken, NTE'lerin analitik kimyasal yöntemlerinde her aşamada doğru ve kesin analiz sonuçları gerekmektedir.
Bu nedenle kömür yakılması sonucu ortaya çıkan atık ve kalıntıların NTE geri dönüşümü açısından değerlendirilmesi kaçınılmazdır. Türkiye ve AB'de kömür atıkları ve artıklarında NTE için RM üretimi konusunda fazla çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, kömür külünden NTE'nin geri kazanılması faaliyetlerinde kullanılabilecek ve belirtilen spesifik matris (kömür külü) ve parametre/ler (NTE) için uluslararası kaynaklarda belirtilen tüm gereksinimleri karşılayan bir RM üretim sürecinin tasarlanması amaçlanmıştır. Son olarak önerilen projenin gerçekleştirilmesi Üniversitemiz tarafından belirlenen öncelikli alanlardan ilki olan akıllı ve yenilikçi malzemeler konusu kapsamında olup ilaveten NTE gibi Ülkemiz açısından stratejik bir konunun da incelenmesi ile atık yönetimi ve çevre bilinci gibi küresel sorumluluk içeren konuları da etkileyebilecek bir konumda olması nedeniyle önem arz etmektedir.