Yeni Nesil Küçük Modüler Reaktör (Kmr) Yakıt Demeti Tasarımı Ve Eklemeli İmalat Yöntemi Ile Destek Izgarası Bileşeninin Üretilmesi


Özdemir O. B.(Yürütücü), Aydın A., Tombakoğlu M., Kocar C., Mercan A. K., Öztürk A., et al.

TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2025 - 2028

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı
  • Başlama Tarihi: Kasım 2025
  • Bitiş Tarihi: Nisan 2028

Proje Özeti

Bu proje, çoklu çevrime uygun yakıt yönetimi stratejisi temel alınarak optimize edilmiş yeni nesil bir Küçük Modüler Reaktör (KMR) yakıt demeti tasarımı geliştirmeyi ve bu tasarıma özel destek ızgaralarının, eklemeli imalat yöntemiyle yüksek sıcaklık dayanımlı Inconel 718 alaşımı kullanılarak yerli olanaklarla üretilmesini hedeflemektedir. Geliştirilecek yakıt demeti ve destek ızgarası tasarımı hem nükleer sistemlerin verimliliğini artıracak hem de Türkiye’nin yerli nükleer reaktör bileşeni üretme kapasitesini güçlendirecektir.

Projenin özgün değeri, Basınçlı Su Reaktörü (PWR) teknolojisine dayalı mevcut KMR tasarımlarının reaktör içi yakıt yönetimindeki sınırlayıcı yapısına alternatif olarak, yakıt demeti geometrisinin çekirdek konfigürasyonuna göre yeniden tasarlanması ve bu tasarıma entegre olacak destek ızgaralarının ilk kez ülkemizde eklemeli imalat yöntemiyle, bir nükleer reaktörün çekirdeğinde yer alan yapısal bir parça olarak üretilmesidir. Böylece, geleneksel imalat süreçlerinin karmaşıklığı ve maliyetleri azaltılırken, nükleer güvenlik ve termal-hidrolik performans açısından üstün özellikler hedeflenmektedir. Ayrıca, bu proje ile çoklu yakıt çevrimi prensibi KMR sistemlerine entegre edilerek, reaktörlerde daha etkin bir yakıt kullanımı mümkün hale getirilecektir.

Proje dört ana iş paketinden oluşmaktadır. İlk aşamada, 40 MW (elektrik) gücünde bir KMR için optimize edilmiş yeni nesil yakıt demeti tasarımı yapılacaktır. Bu tasarım, çekirdek içinde nötronların davranışlarını detaylı şekilde modelleyebilen OPENMC ve/veya Serpent Monte Carlo yöntemi kullanılarak, enerji üretimi ve güvenlik açısından performans analizlerine tabi tutulacaktır. İkinci aşamada, farklı gözeneklilik ve akış parametrelerine göre destek ızgarası geometrileri tasarlanacak ve ANSYS Fluent yazılımı kullanılarak hesaplamalı akışkanlar dinamiği (HAD) analizleri ile değerlendirmeye alınacaktır. Üçüncü aşamada, seçilen destek ızgarası tasarımları Gazi Üniversitesi Eklemeli İmalat Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (EKTAM) altyapısı kullanılarak Lazerle Toz Yatakta Birleştirme (L-PBF) yöntemiyle üretilecektir. Son aşamada ise, üretilen parçalar üzerinde mekanik testler (çekme ve ezilme), mikro yapı analizleri (SEM, EBSD) ve tahribatsız muayeneler (Micro-CT) gerçekleştirilecek; sonuçlar Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) kriterlerine göre değerlendirilecek ve gerekli durumlarda üretim parametrelerinde değişiklikler yapılarak, IAEA standartlarına uygun nihai üretim parametreleri geliştirilecektir.

Proje, Hacettepe Üniversitesi ve Gazi Üniversitesi iş birliği ile yürütülecek olup, her iki kurumun birbirini tamamlayıcı araştırma altyapısı ve uzmanlık alanları projeye çok disiplinli bir yaklaşım kazandıracaktır. Hacettepe Üniversitesi, nötronik analizler, reaktör sistemleri tasarımı ve görüntü işleme konusunda sorumluluk alırken; Gazi Üniversitesi, eklemeli imalat süreçleri, malzeme üretimi ve deneysel karakterizasyon çalışmalarını üstlenecektir. Farklı disiplinlerden araştırmacıların birlikte çalışacağı bu yapı sayesinde hem teorik hem uygulamalı yönü güçlü bir Ar-Ge çıktısı elde edilecektir.

Projenin yaygın etkisi; yerli KMR sistemlerine uygun bileşen üretiminin yerli imkânlarla gerçekleştirilebileceğini göstererek, Türkiye’nin enerji alanında dışa bağımlılığını azaltacak stratejik kazanımlar sunmasıdır. On İkinci Kalkınma Planı’nın 275. ve 557. maddeleriyle doğrudan örtüşen bu proje, temiz enerji, ileri üretim teknolojileri ve yerli mühendislik sistemlerinin geliştirilmesi hedeflerine somut katkı sağlamaktadır. Ayrıca, proje kapsamında bir doktora ve bir yüksek lisans öğrencisinin yetiştirilmesi, bilimsel yayınlar, çalıştaylar ve sanayiyle kurulacak temaslarla bilgi paylaşımı ve teknoloji transferi sağlanarak sürdürülebilir etki yaratılacaktır.