Çamlıdere (Ankara) Gündüz Kelebeklerinin (Rhopalocera) Tespiti ve Habitat Tercihlerinin Belirlenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji, Türkiye
Tez Danışmanı: Selma Çalışkan
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Gündüz kelebekleri belli tipte habitatlara özelleşebilme ve ekosistemlerdeki değişimlere hızlı tepki verme yetenekleriyle dikkat çekicidir. Hemen her karasal ekosistemde polinasyona katkıda bulunurlar, yüksek adaptasyon becerisine sahiptirler ve birçok bitkinin, avcının ve parazitoidin evrimsel tarihiyle sıkı şekilde ilişkilidirler. Bu çalışmada, Türkiye'nin İç Anadolu ile Batı Karadeniz Bölgeleri arasında yer alan Ankara'nın Çamlıdere ilçesinde, 2022-2024 yıllarının Nisan-Eylül ayları arasında, 42 farklı lokasyonda kelebeklere ilişkin faunistik ve ekolojik araştırmalar yapılmıştır. Arazi çalışmaları sonucunda toplanan 2910 bireyin tür teşhisi yapılarak 5 familyadan 59 cinse ait toplam 117 kelebek türü kaydedilmiştir. Bunlardan 101 tür Çamlıdere kelebek faunası için yeni kayıttır. Dördü (Polyommatus cornelia, P. ossmar, P. poseidon, P. mithridates) Türkiye için endemik, biri ise (Polyommatus myrrha) endemiğe yakındır. Çalışma sonuçlarına göre Çamlıdere, Lycaenidae familyasından 41 tür, Nymphalidae'den 37 tür, Pieridae'den 17 tür, Hesperiidae'den 15 tür ve Papilionidae'den 7 tür ile temsil edilmektedir. Çamlıdere'nin CORINE Arazi Örtüsü sınıfları haritalanmış ve toplanan örnekler bu sınıflara göre değerlendirilmiştir. Çalışılan habitatları doğal çayırlar, konifer ormanları, orman-çalılık geçiş alanları, seyrek bitki alanları, çıplak kayalıklar, doğal vejetasyon ile karışık tarımsal üretim alanları, sulanmayan ekilebilir araziler, meralar ve kesintili kent dokusu oluşturmaktadır. En yüksek tür çeşitliliğine sahip habitatların sırasıyla 83 tür ile doğal çayırlar, 76 tür ile orman-çalılık geçiş alanları ve 60 tür ile seyrek bitki alanları olduğu belirlenmiştir. Tür çeşitliliği açısından habitatların benzerlik analizi için Bray-Curtis benzerlik endeksi kullanılmış ve en yüksek benzerlik gösteren habitatların %74,2 ile doğal çayırlar ve orman-çalılık geçiş alanları olduğu tespit edilmiştir. Türlerin dikey dağılımlarına göre en yüksek tür çeşitliliği 1200 m-1400 m arasındadır. Fenolojilerine göre değerlendirildiğinde ise çeşitliliğin en yüksek olduğu ayın 83 tür ile haziran, en düşük olduğu ayın 22 tür ile nisan olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, kelebeklerin habitat tercihlerine yönelik araştırmalara ve biyoçeşitlilik koruma eylem planlarına ekolojik bir çerçeve oluşturacaktır.