Ham petrol sahalarından izole edilen sülfat indirgeyen bakterilerin korozyon etkisinin belirlenmesi ve önlenmesi. DETERMINATION AND PREVENTION OF CORROSION EFFECTS OF SULPHATE REDUCING BACTERIA ISOLATED FROM CRUDE OIL FIELD
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Gönül Dönmez
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışmada, petrol üretim sahalarından izole edilen anaerobik sülfat indirgeyen bakteriler (SRB) içeren
ortamda düşük alaşım çeliğinin korozyon davranışı incelenmiştir. Çalışmada kullanılan SRB izolatları
Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman ve Adıyaman Bölgesi ham petrol üretim
kuyularından alınan su petrol karışımından izole edilmiştir. Elde edilen izolatlardan H2S üretimi yüksek
olan 12 izolat seçilerek morfolojik ve fizyolojik özelliklerine göre karakterizasyonu yapılmıştır.
Desulfotomaculum sp., Desulfovibrio sp., Desulfoarculus sp., Desulfobacter sp., Desulfotignum sp. olarak
tanımlanan bu izolatların neden olduğu korozyon kütle kaybı yöntemiyle belirlenmiştir. En yüksek
korozyon hızına sahip olarak tanımlanan Desulfotomaculum sp. izolatının korozyon hızı, kütle kaybı
yöntemiyle 31.6×10-3 mg cm-2.saat-1 olarak belirlenmiştir. Korozyon kuponlarındaki biyofilm oluşumu ve
korozyon hasarı, taramalı elektron mikroskobu (SEM) incelemeleri ve enerji dağıtıcı X ışını analizleri
(EDAX) ile belirlenmiştir. İzolatların çelik kuponlar üzerinde neden olduğu korozyona biyositlerin
(gluteraldehit ve formaldehit) etkisi kütle kaybı yöntemi ve hücre sayımı ile belirlenmiştir.
En yüksek korozyon hızının elde edildiği Desulfotomaculum sp. izolatı elektrokimyasal polarizasyon
çalışmaları için kullanılmıştır. Çeliğin korozyon davranışı steril besi ortamında ve mikrobiyel kültürün
inokülasyonundan sonra günlük olarak incelenmiştir. Korozyon hızına demir konsantrasyonlarının etkisi
Tafel ekstrapolasyon yöntemiyle belirlenmiştir. Bu yönteme göre steril ortamda, artan demir
konsantrasyonlarında, Ekor (korozyon potansiyeli) değerlerinin daha anodik potansiyellere kaydığı ve Ikor
(korozyon akım yoğunluğu) değerlerinin oldukça arttığı görülmektedir. Desulfotomaculum sp.’nin
inokülasyonu ile 10 ve 100 mg/L FeSO4.7H2O içeren ortamlarda Ekor değeri daha katodik değerlere
kaymış, korozyon akım yoğunlukları zamanla artmıştır. En yüksek Ikor değeri 112.2 µA cm-2 olup
Desulfotomaculum sp. ve 100 mg/L FeSO4.7H2O içeren ortamda 1 günlük inkübasyon süresi sonunda
bulunmuştur. Ayrıca biyosit olarak seçilen gluteraldehit ve formaldehitin etkinliği de aynı ortamda
belirlenmiştir. Çalışma sonucunda Desulfotomaculum sp.’ nin korozyon aktivitesinde demir sülfür,
hidrojen sülfür, demir fosfür gibi bakteriyel metabolitlerin, ortam demir konsantrasyonunun ve katodik
depolarizasyonun etkili olduğu görülmüştür.