Modern Arapçada Kullanılan Deyimlerin Semantik Açıdan İncelenmesi, Tematik Sınıflandırılması ve Arapça Öğretiminde Kullanımı


Öğr. Gör. Dr. EMİNE DEMİRKAZIK

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi, Türkiye

Tez Danışmanı: Musa Yıldız

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışmanın amacı, modern Arapçada kullanılan deyimlerin yapısal ve semantik açıdan analiz edilmesi, tematik olarak sınıflandırılması ve deyim öğretimine ilişkin önerilerin sunulmasıdır. Araştırma nitel bir yaklaşıma sahiptir ve doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Arapça deyimlerin bulunduğu kitap, dergi, gazete, basılı materyal, internet siteleri ve dijital kaynaklar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise sadece modern Arapçada kullanılan deyimlerin bulunduğu “Han el-Halili” (Necip Mahfuz), “Et-Tarik” (Necip Mahfuz), “La La Len Azille Cariyeten” (Mahmud Mensî), “Leylü’l-Guraba” (Gâde Semmân), “El-Hubbu Fevka Bahri Marmara” (Muhâ Ba‘şin) adlı romanlar ve BBC News, CNN, Aljazeera, Alriyadh, Annahâr, Alwatan, Alayyâm, Alanbâ, Alarabiya, Sputnik Arabic gibi çeşitli internet siteleri oluşturmaktadır. Veri toplama aşamasında amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen 756 adet deyim kullanılmıştır. Toplanılan veriler betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın başlangıcında Arapça deyimlerin tanımı, özellikleri ve yapısal farklılıkları hakkında bilgi verilmiş ve deyimsel ifadelerdeki yapısal farklılıklar örneklerle açıklanmıştır. “Semantik Çözümleme” bölümünde amaçlı örneklem kullanılarak belirlenen Arapça deyimsel ifadeler semantik açıdan ele alınmıştır. İncelenen deyimsel ifadeler öncelikle kelime kelime çevrilmiş ve daha sonra deyimsel anlamını yansıtan deyimsel karşılıkları verilmiştir. Semantik analizi yapılan deyimlerin kullanım alanları açıklanmış ve her biri orijinal kaynaklarından alınan örnek kullanımlarla desteklenmiştir. “Tematik Sınıflandırma” bölümünde Arapça deyimsel ifadeler içerdikleri konulara göre tematik olarak sınıflandırılmıştır. “Deyimlerin Arapça Öğretiminde Kullanımı” bölümünde ise deyim öğretimine ilişkin 10 adet etkinlik önerisi geliştirilerek deyim öğretimine ilişkin öneride bulunulmuştur. Araştırma; çalışmanın girişi, kullanılan yöntem, alana dair kuramsal artalanı, elde edilen bulgular ve yorumları deyimlerin semantik çözümlenmesi ve tematik sınıflandırılması, deyimlerin Arapça öğretiminde kullanımı ve çalışmadan elde edilen sonuçlar olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır.