Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynlere Yönelik Duygu Yönetimi Psikoeğitim Programının Etkililiği

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri A.B.D., Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Meliha Tuzgöl Dost

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin duygu yönetimi yaklaşımlarını keşfederek, ebeveynlere yönelik bir psikoeğitim programı geliştirmek ve programın etkisini incelemektir. Karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desende yürütülen çalışma üç aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada ebeveynlerin duygu yönetimi odaklı ebeveynlik ile ilgili deneyimleri incelenmiştir. Bu amaçla, ebeveynler ile derinlemesine bireysel görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, Duygu Yönetimi Psikoeğitim Programı (DYPP) oluşturulmuştur. Araştırmanın son aşamasında, DYPP'nin etkisi ön test-son test-izleme testi kontrol gruplu deneysel desende bir çalışma ile sınanmıştır. Deney grubuna sekiz oturum DYPP uygulanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, araştırma için hazırlanan Ebeveyn Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu, sonraki aşamalarda, Çocukların Olumsuz Duygularıyla Baş Etme Ölçeği (ÇODBEÖ) ve Katılımcı Öz Değerlendirme Formu ile veri toplanmıştır. Araştırmada nitel veriler NVivo 14 programı, nicel veriler SPSS 28.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Ebeveynlerin duygu yönetimi odaklı ebeveynlik yaklaşımının incelendiği aşamada, duyguların tanımlanması, duyguların dışa vurulması ve duygu yönetiminde kullanılan stratejiler şeklinde üç tema belirlenmiştir. Deneysel çalışmada, DYPP'nin ebeveynlerin duygu yönetimi odaklı ebeveynlik yaklaşımı üzerinde anlamlı bir etki oluşturabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bulguları, ilgili alan yazınından hareketle tartışılmış, ebeveynler ve araştırmacılar için çeşitli öneriler sunulmuştur.