Bilişimle girişimcilik: 5. sınıf öğrencilerinin tasarım odaklı doğaçyapma etkinliğinde bilişimle üretim yapmalarına ilişkin bir durum çalışması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar Ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Selçuk Özdemir
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırmanın amacı Tasarım Odaklı Doğaçyapma (TOD) etkinliği durumundaki
ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin girişimciliğe yönelik bilgileri öğrenme ve 3B bilişim
araçlarıyla üretim yapma deneyimlerini betimlemektir. Araştırma, 2015–2016 eğitim
öğretim yılı ikinci döneminde Ankara’daki özel bir okulda Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
dersinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu bu okulda öğrenim gören tüm
5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışılan durum ve katılımcılar, rastgele
olmayan (amaçlı) örnekleme yöntemleriyle seçilmiş ve araştırmada tek bir analiz birimine
odaklanılmıştır. Çalışılan durum, TOD yaklaşımına dayalı bir girişimcilik öğretim
etkinliğidir. Bu etkinlikte öğrencilerden annesinin ihtiyacı olan bir ürünü tespit etmeleri, bu
ürünü 3B yazıcı ile üreterek anneler gününde hediye etmeleri ve deneyimlerini sınıfla
paylaşmaları beklenmiştir. Araştırma durum çalışması yöntemi doğrultusunda iki ayrı
araştırma desenine göre planlanmış ve yürütülmüştür. Nitel verilerin toplanması ve
analizinde bütüncül tek durum deseni kullanılırken, araştırmaya dâhil edilen nicel veriler,
tek grup ön test-son test deneysel desene göre toplanmış ve analiz edilmiştir. Araştırmanın
amacına yönelik soruları cevaplandırabilmek için anket, görüşme, gözlem ve doküman inceleme veri toplama yöntemleri doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman
görüşü alınan sekiz farklı nitel veri toplama formu ile geçerlik ve güvenirlik çalışmaları
yapılmış olan girişimcilik bilgi testinden yararlanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen nitel ve
nicel veriler tanımlayıcı durum çalışmaları için önerilen “hem nicel hem nitel verileri
kullanma” analitik stratejisi doğrultusunda analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde nitel
içerik analizi ve nicel içerik analizi kullanılmıştır. Bu analizlerde farklı veri toplama
yöntemleriyle elde edilen veriler birbirlerini teyit etmek amacıyla kullanılarak yöntem
üçgenlemesi yapılmıştır. Diğer yandan ön test son test puan çiftlerine ait tekrarlı ölçümlerden
oluşan nicel veriler ise bağımlı örneklem t-Testi ile analiz edilmiştir. Araştırma soruları
doğrultusunda elde edilen sonuçlara göre; TOD etkinliği katılımcıların girişimcilik bilgisi
düzeylerini arttırmıştır. Katılımcıların 3B bilişim araçlarıyla üretim hakkındaki görüşleri
tercih durumları, öğrenme ortamı ve kullanım alanları olmak üzere 3 ayrı boyutta gruplanmış
ve görüşlerin her bir boyutta TOD etkinliğinden elde edilen deneyimlere bağlı olarak
uygulama sonrasında farklılaştığı görülmüştür. TOD etkinliğinde katılımcıları karar
verdikleri ürünü yapmaya iten 2 farklı durum ortaya çıkmıştır. Bazı katılımcılar, bir tüketici
olarak annesinin beklentilerine odaklanırken, diğerleri de bir üretici olarak kendi
beklentilerine odaklanmıştır. TOD etkinliğinde katılımcılar, kendi hedeflerini belirleme,
bilişsel cesaret gösterme ve doğaçyapma etkinliklerinde zaman harcama doğaçyapma
göstergeleri doğrultusunda 3 farklı doğaçyapma yolunu takip etmişlerdir. Bu yolların
yansıttığı doğaçyapma göstergeleri doğrultusunda katılımcıların farklı doğaçyapma
öğrenme düzeylerine sahip olduğu görülmüştür. Son olarak TOD etkinliğinde katılımcıların
üretim yapma süreci sonunda hedefledikleri ürünle ilgili fikirlerine bağlı kaldıkları ve
değiştirdikleri iki ayrı durum ortaya çıkmıştır. TOD etkinliğinde geliştirilen fikirlerin büyük
bir çoğunluğunun üretim yapma süreci sonunda ürünü kişiselleştirme ve ürünün özellikleri
boyutlarında değişmesi, katılımcıların ürün geliştirme eylemi sırasında farklı yönde
düşünmeye başlayarak fikrini değiştirebilme farkındalığı kazandığını ve bu farkındalığı ürün
geliştirme eylemlerine yansıttığını göstermektedir.