DENEYSEL KOLİT MODELİNDE TRANSAURICULAR VAGAL STİMÜLASYONUN ENTERİK SİNİR SİSTEMİ SİNAPS OLUŞUMU VE BAĞIRSAK MORFOMETRİSİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye

Tez Danışmanı: Meltem Bahçelioğlu

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu çalışmada deneysel kolit oluşturulan ratlarda tVSS’nin enterik sinir sistemi (ESS)’nde sinaps oluşumu ve bağırsak morfometrisi üzerine etkilerini incelemeyi amaçladık.

En uzun kraniyal sinir olan nervus vagus (VS), medulla oblongata’dan başlar ve colon transversum’ un 1/3 distaline kadar devam eder. Otonomik, kardiyovasküler, solunum, gastrointestinal, immün ve endokrin sistemlerle ilgilidir. Dış kulak, nervus vagus’un vücutta periferik dalını gönderdiği tek yerdir. Kulak kepçesinin arka yüzü, dış kulak yolunun arka bölümü ve kulak zarının buraya komşu olan bölümünden duyu alır. Enterik Sinir Sistemi, gastrointestinal sistemde “bağırsakların beynini” oluşturan ve merkezi sinir sisteminden bağımsız olarak işlev gören nöronların bir araya gelmesiyle oluşmuş bir sistemdir. Enterik Sinir Sistemi, mukozal bariyer arasına ve kas katmanları içine entegre edilmiştir. Sadece gastrointestinal motiliteyi değil, aynı zamanda sekresyon, besin emilimi, bağışıklığın düzenlenmesi ve savunma gibi çok çeşitli gastrointestinal fonksiyonları da düzenlemektedir. Beyin, nöronları iletişim halindeki geniş hücre ağlarına bağlayan sinapslarda sinyaller ileterek bilgiyi işler. Bu ağlarda sinapslar sadece sinyalleri iletmekle kalmaz, aynı zamanda onları dönüştürür ve iyileştirir. Nöroksin’ler ve nöroligin’ler, sinapslardaki presinaptik ve postsinaptik nöronları birbirine bağlayan, sinaps boyunca sinyalleşmeye aracılık eden ve sinaptik işlevleri belirleyerek sinir ağlarının özelliklerini şekillendiren sinaptik hücre yapışma molekülleridir.

Yaptığımız çalışmada; kolit trinitrobenzen sülfonik asidin (TNBS) kolon içine damlatılmasıyla indüklenmiştir. Kontrol gruplarına kolon içine salin enjekte edilmiştir. Hayvanlara art arda on gün boyunca günde 2 kez 30 dakika süreyle tVSS yapılmıştır. Kolondaki iltihaplanma makroskopik, mikroskobik histolojik,

histopatolojik, Nöroligin-I ve Nöroksin-IIα pozitif hücre sayımları, nöroligin-I ve Nöroksin-IIα immunreaktivite analizleri ile değerlendirilmiştir.

Vagus sinir stimülasyonu’nun antiinflamatuar özellikleri, çeşitli deneysel inflamasyon modellerinde rapor edilmiştir, ancak deneysel kolit modelinde tVSS ile ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Dış kulağın yüzeysel duyusal innervasyonunu sağlayan n. vagus’un auricular dalının elektriksel olarak uyarılması kavramı, servikal VSS ile karşılaştırıldığında nispeten yenidir. İşleyişini ve işlevselliğini çevreleyen göreceli bir literatür eksikliği vardır. Bu ihtiyaç doğrultusunda deneysel kolit oluşturulan ratlarda tVSS ile çalışmamızı gerçekleştirdik. Bu noktada bizim çalışmamız özgün değer olarak, kullandığımız stimülasyon parametreleri doğrultusunda, alınan makroskopik bulgular ve anlamlı presinaptik-postinaptik protein immunreaktivite yoğunluklarını gösteren IHC sonuçları ile tVSS’nin n. vagus aracılığı ile ESS üzerindeki etkilerinin gösterildiği literatürdeki ilk çalışma olma özelliğini taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Nervus vagus, transauricular vagal sinir stimülasyonu, Nöroligin-I, Nöroksin-IIα, kolit, TNBS, rat