Pankreas kanseri tanılı hastaların demografik verileri, klinik özellikleri ve sağkalım açısından retrospektif olarak değerlendirilmesi / Retrospective evaluation of demographic data, clinical features and survival of patients with pancreatic cancer
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Yücel Üstündağ
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Pankreas kanseri tanılı hastaların demografik verileri, klinik özelikleri ve sağkalıma etki eden faktörlerin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda pankreas nöroendokrin tümör tanılı hastalar bir diğer grup olarak çalışmaya dâhil edilip benzer analizler bu grup olgular için de yapılmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, Gastroenteroloji ve Tıbbi Onkoloji kliniklerinde 1 Ocak 2011-1 Haziran 2020 tarihleri arasında pankreas kanseri ile takipli 169 hastanın dosyası retrospektif olacak incelendi. Hastaların demografik verileri, klinik özellikleri ile genel sağkalım (GS) ve progresyonsuz sağkalım (PFS) süreleri kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızdaki 169 hastanın 69'u (%40,8) kadın, 100'ü (%59,2) erkekti. Tanı yaşı ortalaması 60,78 yıl idi. Medyan GS 11 ay, PFS 6 aydı. Erken ve lokal ileri evredeki opere hastaların medyan hastalıksız sağkalım (DFS) süresi 8 aydı. 152 (%89,9) hastanın patolojik tanısı pankreas kanseri (PC), 17'sinin (%10,1) ise PNET idi. PC hastalarında medyan GS 10 ay, PFS 6 ay; PNET hastalarında GS 39 ay, PFS 30 ay olarak bulundu. Hastaların 10'u (%5,9) evre I, 21'i (%12,4) evre II, 51'i (%30,1) evre III, 87'si (%51,4) evre IV idi. 67 hastaya (%39,6) Whipple operasyonu uygulanmıştı. 93 (%55) hastaya gemsitabin bazlı, 38 (%22,5) hastaya 5-FU bazlı kemoterapi protokolleri uygulanmıştı. 44 hasta (%26) kemoradyoterapi almıştı. Çalışmamızda tek değişkenli analizlerde PC hastalarında ECOG performans durumunun (p=0,000 ve p=0,000), VKİ'nin (p=0,016 ve p=0,016), TNM evresinin (p=0,000 ve p=0,000), CA 19-9 seviyelerinin (p=0,001 ve p=0,001), tanı anında lenf nodu (p=0,000 ve p=0,000), karaciğer (p=0,000 ve p=0,000), periton (p=0,000 ve p=0,000) ve akciğer (p=0,001 ve p=0,001) metastazı olmasının, operasyon yapılmasının (p=0,000 ve p=0,002 ), radyoterapi almanın (p=0,001 ve p=0,002) hem GS hem de PFS süreleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği belirlendi. Bunlara ek olarak kemoterapi almak (p=0,001) ve ECOG performans durumu (p=0,008) DFS süreleri üzerinde anlamlı farklılık oluşturmaktaydı. PNET hastalarında ise GS süreleri üzerinde, ECOG performans durumu (p=0,000), TNM evresi (p=0,013), tanı anında lenf nodu (p=0,009) ve karaciğer (p=0,000) metastazı varlığı ve cerrahi yapılmasının (p=0,007); PFS üzerinde ise ECOG performans durumu (p=0,000), TNM evresi (p=0,002) ve cerrahi yapılmasının (p=0,001) anlamlı farklılık oluşturduğunu belirledik. Çok değişkenli analizler sonucunda ise; PC olgularında ileri TNM evresinin (p=0,021 ve p=0,050), kötü ECOG performans durumunun (p=0,000 ve p=0,000) ve tanı anında peritoneal metastazı olmasının (p=0,000 ve p=0,001) hem GS hem de PFS üzerinde anlamlı olduğu saptanmıştır. Bu hastalarda tanı anında lenf nodu metastazı olmasının (p=0,005) ve yüksek CA 19-9 (p=0,031) seviyelerinin sadece GS üzerinde olumsuz etkileri bulunmuştur. Yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, eşlik eden komorbid hastalıklar, tümör lokalizasyonu, tümör çapı ve biliyer stentleme gibi parametrelerin sağkalım üzerindeki etkisinin istatiksel olarak anlamlı olmadığı görüldü. Sonuç: Pankreas kanseri olgularında GS ve PFS süreleri, PNET hastalarına göre belirgin derecede kötüydü. Pankreas kanseri olgularında literatürle uyumlu olarak ileri TNM evresi, kötü ECOG performans durumu ve tanı anında peritoneal metastaz olması hem GS hem de PFS üzerinde istatistiksel olarak anlamlı negatif etki yaratmıştır. Bu hastalarda tanı anında lenf nodu metastazı olmasının ve yüksek CA 19-9 seviyelerinin sadece GS üzerinde olumsuz etkileri vardır. Literatürde PC hastalarında biliyer dekompresyon ile genel survi avantajı sağlandığı raporlanmakla beraber bizim çalışmamızda bu durumun GS süresine etkisinin olmadığı bulunmuştur.