Türkiye deniz üstü rüzgâr enerjisi santralleri için coğrafi bilgi sistemleri destekli boolean ve ağırlıklı analiz yöntemleriyle yer seçimi


Arş. Gör. Dr. ESRA ÖZKAN AKSU

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği, Türkiye

Tez Danışmanı: Cevriye Gencer

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:


Karadeniz, Akdeniz, Ege Denizi ve Marmara Denizi ile çevrili olan Türkiye, önemli bir deniz üstü rüzgâr enerjisi potansiyeline sahiptir. Bu potansiyelin açığa çıkarılması, Türkiye'nin enerji bağımsızlığı ve sürdürülebilirlik hedefleri açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, Türkiye'nin deniz alanlarında deniz üstü rüzgâr enerjisi santrali (DRES) kurulumu için uygun sahalar, iki yöntemle değerlendirilmiştir: Boolean tabanlı analiz ve DEMATEL tabanlı Analitik Ağ Süreci ile yürütülen ağırlıklı analiz. Her iki yaklaşımda da teknik, çevresel, sosyal ve güvenlik kriterleri entegre edilerek kısıtlı ve uygun alanlar belirlenmiştir. Boolean analizine göre Türkiye denizlerinin %3,41'i DRES kurulumu için uygun olarak değerlendirilmiştir. Ağırlıklı analiz ise tüm kısıt ve değerlendirme kriterleri arasındaki karşılıklı bağımlılıkları dikkate alarak ve göreli ağırlıklar atayarak bu sonucu detaylandırmıştır; buna göre alanların %3,30'u uygun ve %0,02'si kısmen uygun olarak sınıflandırılmıştır. Uygun alanların teknik olarak kurulabilir kapasitesi, Türkiye'nin mevcut kurulu gücünün yaklaşık yarısına denk gelmektedir. Bu durum, özellikle derin sularda yüzer türbin teknolojileri açısından, DRES'in taşıdığı yüksek potansiyele işaret etmektedir. Türkiye'nin özgün coğrafi koşulları altında saha uygunluğunu etkileyen kritik kriterler arasında deniz tabanı jeolojik yapısı, balıkçılık alanları, turizm potansiyeline etkiler ve jeopolitik kaygılar öne çıkmaktadır. Elde edilen bulgular, yenilenebilir enerji hedeflerinin ilerletilmesi ve sürdürülebilir enerji gelişiminin desteklenmesi açısından karar vericilere rehberlik etmektedir.