Türkiye, Azerbaycan, Rusya ve Yunanistan Lise Tarih Ders Kitaplarında I. Dünya Savaşı

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Mustafa Safran

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Ülkelerin eğitim sistemleri içerisinde tarih dersinin önemli bir yeri vardır. Bu dersler sayesinde genç kuşaklar geçmişte yaşanan olayları farklı boyutları ile öğrenebilir, geçmişten ders alabilir ve gelecekte karşılaşabilecekleri sorunlara yönelik çözüm önerileri ileri sürebilirler. Şüphesiz geçmişte yaşanan tüm olaylar günümüzün şekillenmesinde etkide bulunurlar. Ancak bu aşamada özellikle bazı olayların ülkelerin ve toplumların kaderini diğerlerinden daha fazla etkilediği görülmektedir. Bu olaylar içerisinde ise I. Dünya Savaşı’nın ayrı ve özel bir yeri vardır. Bu savaş dünya siyasi haritasının tekrar çizilmesine yol açarak hemen hemen dünya üzerindeki her ülke ve toplumu doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen ilk büyük savaş olma özelliği taşımaktadır. Bu nedenle pek çok ülke genç kuşaklara tarih dersleri içerisinde I. Dünya Savaşı’yla ilgili çeşitli içerikte bilgileri aktarmaktadır. Tarih ders kitaplarında yer alan bu bilgilerin ülkelerin ele alınan olaylara yönelik bakış açılarını yansıtmadaki rolü onları önemli bir konuma getirmektedir. Gerçekleştirilen bu çalışma ile dört ülkenin (Türkiye, Azerbaycan, Rusya ve Yunanistan) lise tarih ders kitaplarında I. Dünya Savaşı konusu çeşitli değişkenler açısından karşılaştırmalı tarih eğitimi bağlamında incelenmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda ders kitaplarında yer alan I. Dünya Savaşı konusu “Nedenler”, “Süreç”, “Sonuçlar”, “Sorular” ve “Görseller” bağlamında incelemeye tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular, ders kitaplarından örnekler verilerek açıklanmış, sonuç ve tartışma kısmında ise bulgulardan yola çıkarak ele alınan her bir değişken bütünlük içerisinde karşılaştırmaya tabi tutulmuştur.