Endüstriyel tasarım eğitiminde dijital araçların kullanımı ve etkilerinin değerlendirilmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Endüstriyel Tasarım, Türkiye
Tez Danışmanı: Dilek Akbulut
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Endüstriyel tasarım eğitimi doğası gereği teknoloji ile iç içe ilerlemektedir ve bu eğitim sisteminde teknolojik gelişmelerin oynadığı rol kritiktir. Teknolojinin hızlı bir biçimde evrildiği bu süreçte eğitim ortamlarında sadece güncel modelleme, grafik tasarım araçlarının yanında yapay zekâ tabanlı uygulamalar da sıkça kullanılmaya başlanmıştır. Bu araştırma ile Türkiye'deki endüstriyel tasarım eğitiminde yaygın kullanılan dijital araçları, bu araçların kullanım düzeylerini ve biçimlerini belirlemek amaçlanmaktadır. Bu araştırma, endüstriyel tasarım öğrencilerinin deneyimlerini ve öğretim elemanlarının eğitimci perspektifiyle tecrübe ve görüşlerini incelemek amacıyla karma araştırma yöntemi benimsenerek yürütülmüştür. Araştırma kapsamında bağlamı belirlerken önce bir literatür araştırması gerçekleştirilmiş ardından Ankara'daki farklı üniversitelerde öğrenim görmekte olan farklı sınıf düzeylerindeki endüstriyel tasarım bölümü öğrencilerine çevrim içi ve yüz yüze anketler uygulanarak nitel ve nicel veriler toplanmıştır. Ayrıca Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde görev yapmakta olan öğretim elemanlarının görüşleri de yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Elde edilen bulgular, genel anlamda dijital araçların öğrencilerin tasarım süreçlerini hızlandırdığını, kolaylaştırdığını ve yaratıcılığı belirli durumlarda desteklerken kullanım biçimine bağlı olarak bazı noktalarda kısıtladığını, genel olarak öğrenme motivasyonunu artırdığını işaret etmektedir. Öte yandan bölümlerdeki teknik donanım yetersizlikleri, güncel yazılımların yüksek maliyetleri, öğrencilerin yaşadığı bilgi ve tecrübe yetersizliği gibi faktörler öğrenme süreçlerini olumsuz etkilemektedir. Öğretim elemanları, dijital araç kullanım alışkanlıklarında özellikle pandemi süreci ile birlikte ciddi değişiklikler yaşandığını, bu araçların eğitim sürecinde çok büyük fırsatlar sunduğunu ancak etkili kullanım pratiklerinin öğrencilere kazandırılmasının büyük önem taşıdığını vurgulamışlardır. Ayrıca bu bağlamda ders içerikleri, müfredatlar ve okullardaki çeşitli donanım yetersizlikleri üzerine iyileştirilme çalışmaları yapılması gerektiğini belirtmişlerdir. Bu tez ile küresel ölçekte dijital dönüşüm sürecine Türkiye'deki endüstriyel tasarım bölümleri bağlamında kapsamlı bir değerlendirme sunulmuş, geleceğe yönelik iyileştirme ve geliştirme önerileri ortaya konmuştur.