Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Endüstri Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Bahar Özyörük
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Sera gazı emisyonları, özellikle karbondioksit (CO2), iklim değişikliğinin başlıca nedeni
olarak öne çıkmaktadır. Karbon Yakalama ve Depolama (KYD), özellikle
karbonsuzlaşmanın zor olduğu ağır sanayi sektörlerinde önemli bir seçenek olarak
değerlendirilmektedir. KYD, CO2’nin endüstriyel kaynaklardan yakalanması, uygun taşıma
altyapılarıyla taşınması ve nihayetinde güvenli jeolojik formasyonlarda uzun dönemli
olarak depolanmasını kapsayan bir dizi teknolojiyi içermektedir. Bu tez çalışması,
Türkiye’de demir-çelik, çimento ve rafineri sektörlerine ait tesisler için büyük ölçekli bir
CO2 altyapısının teknik ve ekonomik uygulanabilirliğini değerlendirmeye yönelik bütüncül
bir modelleme çerçevesi sunmaktadır. Bu kapsamda, karma tam sayılı doğrusal
programlama (KTDP) yaklaşımı kullanılarak, sektöre özgü farklı yakalama teknolojileri,
çeşitli taşıma alternatifleri ve jeolojik depolama sahalarını eş zamanlı olarak dikkate alan
bir tedarik zinciri ağ tasarımı problemi ele alınmıştır. Ayrıca çalışma, geliştirilen
senaryolar ve farklı karbon azaltım hedefleri altında tercih edilen yakalama ve taşıma
mekanizmaları hakkında ek değerlendirmeler sunulmaktadır. Çözüm sonuçları, karbon
azaltım hedefi arttıkça, yalnızca boru hattı kullanılan taşıma senaryolarına kıyasla
demiryolu taşımacılığının da dahil edildiği tedarik zinciri (TZ) tasarımlarının daha düşük
maliyetle gerçekleştirilebildiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, yerel jeolojik depolama
kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle açık deniz sahalarının önemi vurgulanmış, ilgili
senaryolarda ortaya çıkan ek maliyetler değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular,
sürdürülebilir altyapı planlamasında karar vericilere ve literatüre önemli katkılar
sunmaktadır.