KARA ULAŞIMI YATIRIMLARINDA KAMU-ÖZEL İŞBİRLİĞİ ORTAKLIKLARI, RİSK PAYLAŞIM ANALİZLERİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği, Türkiye
Tez Danışmanı: Hikmet Bayırtepe
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Kamu kaynaklarının tüm kamu giderlerini karşılamakta yetersiz kalması, sınırlı kamu
kaynağının çeşitli yol ve yöntemlerle artırılması ve/veya acil yatırımların bir an evvel
gerçekleştirilmesini sağlayacak kaynak yaratılmasını zorunlu kılmaktadır. Çoğunlukla
hayati önemi haiz altyapı yatırımları, kaynak ihtiyaçları açısından oldukça büyük ve farklı
kaynak gereksinimi doğurmaktadır. İhtiyaç duyulan kaynakların sağlanmasında veya ilave
kaynak oluşturulmasında, pek çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de kamu ve özel sektör
işbirliği (KÖİ) önemli bir seçenek haline gelmektedir. Altyapı projelerinin kaynak
ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik farklı kaynakları ihtiva eden yerli ve/veya yabancı özel
yatırımcı ortaklıklar kurulabildiği kadar kamu sektörleri ile özel sektör ortaklıkları birlikte
KÖİ de oluşturulabilmektedir. Dolayısıyla, KÖİ içinde doğrudan ortak veya taraf olarak en
az bir kamu sektör temsilcisi bulunmakta, gerek bu sektörlerin doğası ve yaklaşım
farklılıkları nedeniyle yapısal uyumsuzluklar gerekse çok ortaklı bir oluşumun yarattığı
ve/veya beraberinde getirdiği pek çok risk akademik bir çalışmaya değer bulunmaktadır.
Bu çalışmada, KÖİ açısından olumlu/olumsuz görülen hususları bir arada gözlemlemek,
değerlendirmek ve taraf hedef ve amaçlarına uygun, kabul edilebilir yaklaşımlar
geliştirmek ve sunmak amaçlarıyla öncelikle ülkemizde KÖİ modeli ile ilgili yasal gelişim,
bu modele dayalı gerçekleştirilen ve yürütülen yatırımlar dâhilinde oluşturulan taraf ilişki
ve risk paylaşımları kavramsal olarak irdelenmekte ve geniş bir şekilde özetlenmektedir.
KÖİ modeli ile gerçekleştirilen ve işletme aşamasına gelen “Gebze-İzmir Otoyolu Projesi”
özelinde KÖİ ortakları ve aralarında oluşan risk paylaşımları irdelenmekte ve
değerlendirilmektedir. Ayrıca, bu proje odaklı olarak taraflarca algılanan/öğrenilen avantaj
ve dezavantajlar belirlenerek, sonraki KÖİ oluşum ve uygulamalarına uyarıcı/yol gösterici
bir yaklaşım önerilmektedir.