Koroner arter hastalarında üst ve alt ekstremite maksimal egzersiz kapasitelerinin ve testlerdeki arteriyal sertlik düzeyi, kas oksijenizasyonu ve enerji harcamasının karşılaştırılması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tez Danışmanı: Meral Boşnak Güçlü
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Koroner arter hastalarında, üst ve alt ekstremite egzersizleri sırasında aktive olan kas gruplarının büyüklüklerinin farklı olması, kardiyak, solunum, dolaşım ve kas-iskelet sistemleri açısından fizyolojik yanıtlara yol açar. Bu farklılıkların değerlendirilmesi, hastaların tedavi planının oluşturulması açısından önemlidir. Çalışmanın amacı, koroner arter hastalarında üst ve alt ekstremite maksimal egzersiz kapasitelerini, testlerdeki arteriyel sertlik düzeylerini, kas oksijenizasyonunu ve enerji harcamasını karşılaştırmaktır. Çapraz geçişli planlanan çalışmaya 30 hasta dahil edildi. Hastaların üst ve alt ekstremite maksimal egzersiz kapasitesi (KPET), testlerdeki kas oksijenizasyonu (NIRS), enerji tüketimi (akselerometre), testler öncesi ve sonrasında arteriyel sertlik düzeyi (arteriyografi) ile solunum kas yorgunluğu (ağız basınç ölçüm cihazı) karşılaştırıldı. Solunum fonksiyonları, solunum ve periferik kas kuvveti ile fiziksel aktivite seviyesi değerlendirildi. Üst ekstremite KPET sırasında MET, VO2, VCO2, VE, HR,VO2/HR, tidal volüm, OUES, SKB ve dispne alt ekstremiteye kıyasla daha azdı; HRR, VE/VO2, VE/VCO2, solunum frekansı, SR ve kol/bacak yorgunluk algısı ise alt ekstremiteye kıyasla daha fazlaydı (p<0,05). Üst ve alt ekstremite KPET sırasında RER, AE, SpO2, DKB, genel yorgunluk algısı ve solunum kas yorgunluğu benzerdi (p>0,05). Üst ekstremite KPET grubunda arteriyel sertlik daha fazlaydı (p<0,05). Üst ekstremite KPET'te deltoid kasının ΔSmO2maks ve ΔTHbmin'i daha azdı (p<0,05). Üst ekstremite KPET'te solunum kaslarının ΔTHbmaks'ı daha azdı (p<0,05). Bulgularımız, koroner arter hastalarında üst ekstremite egzersizinin daha düşük kardiyovasküler ve ventilatuar yük oluşturmasına rağmen arteriyel sertliği artırabildiğini göstermektedir. Ayrıca üst ekstremite KPET sırasındaki nefes darlığı ve göğüs ağrısı sıklığı daha azdı. Üst ekstremite egzersiz eğitiminin bireyselleştirilmiş şiddette, egzersiz sırasında hemodinamik yanıt ve semptomların takibiyle hastaların rehabilitasyon programına eklenmesi güvenlidir.
Anahtar Kelimeler: Koroner arter hastalığı, Kardiyopulmoner egzersiz testi, Arteriyel sertlik