Arapça ve İngilizce Birleşik Cümlelerin Karşıtsal Çözümlemesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Yaşar Daşkıran

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde karşıtsal çözümleme metoduyla Arapça ve İngilizce birleşik cümle yapı formları sistematik düzlemde tahlil edilmeye çalışılmıştır. Her iki dildeki birleşik cümlelerin incelemesi ve karşılaştırması yapılırken ayrı ayrı Arapça, İngilizce ve Türkçe dillerinde yazılmış birçok Arapça, İngilizce ve Türkçe nahiv, dilbilgisi, çeviri ve cümle yapıları kitaplarından yararlanılmıştır. Bu çalışma 7 bölümden meydana gelmektedir. Bölüm 1'de giriş yapılmış, Bölüm 2'de yöntem anlatılmıştır. Bölüm 3 kapsamında kavramsal çerçeve ve teorik altyapı oluşturulmuş ve sonunda literatür taraması arz edilmiştir. Bölüm 4'de ilk önce Arapçada cümle yapısı ve kavramı teorik açıdan ele alınmıştır. Sonrasında cümle türlerinden basit cümle ve tamamlayıcı unsurları etraflıca işlenmiş, ardından birleşik cümle ve içeriği ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Bu bölümde, analizler sırasında, konuşulan Arapçada bulunan ancak geleneksel dilbilgisi kitaplarında yer almayan ekstra zamanlar da ele alınmıştır. Bölüm 5 çerçevesinde de Arapça bölümünde uygulanan analiz yöntemlerinin karşıtsal çözümlemenin verimli olması açısından birebir aynıları benimsenmiştir. Bölüm 6'da Arapça ve İngilizce birleşik cümle yapılarının karşıtsal çözümlemesi, taksonomik sisteme dayalı alt başlıklar, tablolar, diyagramlar ve açıklamalarıyla beraber özgün örnek cümlelerle yapılarak benzer ve farklı yönleri saptanmıştır. Bu saptama işleminde birleşik cümlelerde kullanılan 100'den fazla edat ve bağlaç işlevsel yönden incelenmiştir. Böylece birleşik cümlelerin öğretiminde karşılaşılması muhtemel zorluklar güçlük sıra düzenlemesine göre tespit edilmiş ve birtakım çözüm önerileri getirilmiştir. Bölüm 7 çerçevesinde, birleşik cümlelerin taksonomik düzlemde anlatılarak yabancı dil eğitiminin daha fonksiyonel, anlaşılır ve faydalı olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu tezin; öğrencinin, asgari sürede azami başarı sergileyerek hedef dili daha kolay özümsemesine katkı sağlaması ve yabancı dil eğitimine yararlı olarak gelecek çalışmalara ışık tutması umut edilmektedir.