Toplum ruh sağlığı merkezlerine kayıtlı hastalarda hastalığa psikososyal uyum


Arş. Gör. MERVE IŞIK

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Gülsüm Ançel

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

anımlayıcı nitelikte olan bu araştırma TRSM' lere kayıtlı olan hastaların hastalığa psikososyal uyumlarının değerlendirilmesi ve psikososyal uyumu etkileyen kişisel ve hastalığa ilişkin özellikleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Ocak 2017- Ağustos 2017 tarihleri arasında Ankara ilinde hizmet veren 3 TRSM' de yürütülmüştür. Araştırmada, tabakalı orantısız örneklem yöntemiyle evrenden alınacak hasta sayısı belirlenmiştir. Tabakalar, toplum ruh sağlığı hizmetinden kuruma gelerek yararlananlar (düzenli) ve sadece kayıtlı olup ilaç tedavisi almak için gelenler (düzensiz) olmak üzere 2 tabaka halinde belirlenmiştir. TRSM' ye düzenli gelenler 90 kişi ve düzensiz gelenler de 90 olmak üzere toplam 180 kişi çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler, hastaların kişisel ve hastalığa ilişkin özelliklerini belirlemek için hazırlanan 'Hasta ve Hastalığa İlişkin Tanımlayıcı Özellikler Formu' ve psikososyal uyumu değerlendirmek için 'Hastalığa Psikososyal Uyum Öz- Bildirim Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. Katılımcıların Psikososyal Uyum Ölçeği ve alt boyut puanları normal dağılım göstermediği için 2 gruplu demografik değişkenlere göre farklılık gösterme durumu Mann Whitney; 3 ve daha fazla gruplu demografik değişkenlere göre farklılık gösterme durumu ise Kruskal Wallis testleri ile analiz edilmiştir. Olası hata miktarının maksimum kabul edilebilirliği p<0,05'in altındaki değerlerdir. Çalışmada bireylerin hastalığa psikososyal uyumlarının genel olarak olumsuz olduğu, en olumsuz alanların sırasıyla, ev-aile ilişkileri, sağlık bakımına oryantasyon, mesleki ve sosyal çevre alanları olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sosyoekonomik düzeyi düştükçe, aile çevresi, geniş aile ilişkileri, seksüel ilişki, sosyal çevre alanlarının olumsuz etkilediği ve hastalığa psikososyal uyumun azaldığı (p<0,05) belirlenmiştir. Ayrıca, daha önce hastaneye yatış öyküsü bulunan kişilerde, ruhsal hastalık dışında farklı bir hastalık tanısı alanlarda, ilaçlarını düzenli kullanmayanlarda ve TRSM' lere düzensiz devam eden bireylerin, hastalığa psikososyal uyumlarının daha kötü olduğu (p<0,05), TRSM' lere düzenli devam edildikçe, bireylerin genel sağlık durum memnuniyeti ve TRSM' lerden alınan hizmet memnuniyeti arttığı ve psikososyal uyumun olumlu düzeyde etkilendiği belirlenmiştir. TRSM' lere kayıtlı bireylerin %58,9'unun hastalığa kötü uyum ve % 34,4'ünün orta uyum gösterdiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda; bireylerin TRSM' ye devam edebilmelerini etkileyen etkenlerin belirlenmesi ve bu konuda devamı artırıcı, memnuniyet sağlayıcı düzenlemelerin yapılması önerilmiştir.