Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tez Danışmanı: Orhan Arslan,Sebahattin Özcan
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
| Bu araştırmada bazı önemli kolza {Brassica napus L. ssp. oleifera) çeşitlerinde adventif sürgün rejenerasyonu ve Agrobacterium tumefaciens ile gen aktarımına yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Adventif sürgün rejenerasyonunda eksplant olarak hipokotil, 2/3 kotiledon ve petiollü tam kotiledonlar kullanılmıştır. Değişik bitki büyümesini düzenleyiciler (BAP, kinetin, 2,4-D, TDZ, NAA) ve onların farklı konsantrasyonlarında yapılan denemelerde petiollü tam kotiledonun en yüksek sıklıkta adventif sürgün rejenerasyonu oluşturan eksplant olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, en yüksek sıklıkta adventif sürgün rejenerasyonu oluşturan çeşidin % 43,33 ile Spok ve en uygun ortamın da tek başına 2,00 mg/1 veya 4,00 mg/1 BAP içeren MSO olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber, Spok ve Hansen çeşidinde adventif sürgün rejenerasyonu için olgunlaşmamış embriyo eksplantları BAP ve NAA'in değişik kombinasyonlarında denemeye alınmıştır. Bu denemelerde sürgün oluşturan eksplant yüzdesi bakımından en yüksek sonuç, hem Hansen (% 55,00) hem de Spok (% 66,67) çeşidinde 0,50 mg/1 BAP ve 2,00 mg/1 NAA içeren MSO ortamından elde edilmiştir. Her iki çeşitte de olgunlaşmamış embriyo eksenleri (% 57,47) olgunlaşmamış kotiledon eksplantlarmdan (% 25,77) daha fazla adventif sürgün rejenerasyonu vermiştir. Tütün Samsun çeşidinin yaprak diski eksplantlannda değişik antibiyotik (higromisin ve kanamisin) ve herbisitlerin (metotreksat ve fosfınotrisin) seleksiyon ortamında kullanılabilecek en uygun dozlarının belirlenmesi için denemeler yürütülmüştür. Denemelerde transgenik sürgünlerin seçimi için11 gerekli olan en uygun kanamisin dozunun 50 mg/1, higromisinin 40,00 mg/1, metotreksatın 0,05 mg/1 ve fosfmotrisinin 5,00 mg/1 olduğu belirlenmiştir. Farklı non-onkogenik A. tumefaciens ve A. rhizogenesis hatları ile Samsun çeşidinin yaprak diski eksplantlanna gen aktarımı yapılmıştır. Kanamisin ve higromisin antibiyotiklerine dayanıklı sürgün oluşturan eksplant oram bakımından, % 100 ile 2260 35S GUS-INT, 15834 pRGG hpt, EHA 101 pRGG hpt ve % 95,00 ile 2260 AoPRİ NEOl en başarılı hatlar olarak belirlenmiştir. Kolza çeşitlerinin hipokotil ve petiollü tam kotiledon eksplantlarmm A. tumefaciens A281 ve C58 yabani hatlarına olan hassiyetlerinin araştırıldığı denemelerde, bakterinin tümör oluşturma yeteneği çeşit ve eksplanta göre farklılık göstermiştir. C58 bakteri hattı ile inoküle edilen hipokotil eksplantlarmda tümör oluşturan eksplant yüzdesi test edilen çeşitlere göre % 20,00 ile % 60,00 arasında, petiollü tam kotiledon eksplantmda da % 20,00 ile % 73,33 arasmda değişmiştir. A281 bakteri hattı ile inoküle edilen hipokotil eksplantlarmda ise tümör oluşturan eksplant yüzdesi test edilen çeşitlere göre % 16,67 ile % 63,33, petiollü tam kotiledon eksplantmda da % 20,00 ile % 73,33 arasmda değişmiştir. Adventif sürgün rejenerasyonu çalışmalarında test edilen diğer çeşitlere göre daha başarılı olan Spok, Helios, Darmor, Quinta ve Tarok çeşitleri ile Westar çeşidinin petiollü tam kotiledon eksplantlanna pGV 2260 35S GUS-INT hattı ile gen aktaran çalışmaları yapılmıştır. Kanamisine dayanıklı sürgün oluşturan eksplant yüzdesi çeşitlere göre % 3,59 ile % 19,20 arasında değişmiştir. Kanamisine dayanıklı sürgünler daha sonra kesilerek kanamisin içeren köklenme ortamında köklendirilmiştir. Köklenen sürgünler son olarak saksılara aktarılarak serada büyütülmüştür. Bu şekilde 174 aday transgenik bitki elde edilmiş olup, bunlardan Westar çeşidine ait sadece 2 bitki GUS pozitif bulunmuştur. Transformasyon sıklığı % 1,15 olarak tespit edilmiştir. Bilim Kodu : 5001018 Anahtar Kelimeler : Brassica napus L., kolza, Agrobacterium tumefaciens, adventif sürgün rejenerasyonu, gen transferi. Sayfa Adedi : 153 Tez Yönetişi : Prof. Dr. Orhan ARSLAN Doç. Dr. Sebahattin ÖZCAN | |||