D-(-)-Fruktoz’un Sitotoksik ve Genotoksik Potansiyelinin Allium cepa Kök Ucu Hücrelerinde İncelenmesi

Creative Commons License

Çınar R., ŞAHAN C., TUNCAY B., BURGAZLI A. Y., YÜZBAŞIOĞLU D., UNAL F.

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.26, sa.2, ss.281-292, 2026 (TRDizin)

Özet

Meyvelerde, sebzelerde ve balda doğal olarak bulunan fruktoz bir monosakkarittir. D-(-)-Fruktoz; gıdalarda ve içeceklerde genellikle tatlandırıcı ve lezzet arttırıcı olarak kullanılan bir gıda katkı maddesidir. Bu çalışmada, Allium testi ve Allium KOMET yöntemleri kullanılarak, D-(-)-Fruktoz’un Allium cepa (A. cepa) kök ucu hücrelerinde oluşan sitotoksik ve genotoksik potansiyeli incelenmiştir. Kök uzunluğu ölçümü ile konsantrasyonların IC50 değeri 5000 µg/ml olarak belirlendikten sonra A. cepa kök uçları, D-(-)-Fruktoz’un dört farklı konsantrasyonu (500 µg/mL, 1000 µg/mL, 2000 µg/mL ve 4000 µg/mL) ile 24 ve 48 saat muamele edilmiştir. D-(-)-Fruktoz’un 24 saat muamelesinde, mitotik indeks 500 ve 1000 µg/ml konsantrasyonlarında kontrole göre anlamlı bir artış gösterirken en yüksek konsantrasyonda azalış tespit edilmiştir. Mitotik indekste 48 saatlik muamele sonucunda ise tüm konsantrasyonlarda istatistiksel olarak anlamlı bir azalış gözlenmiştir. Mitotik anormallikler incelendiğinde 24 saatlik maruziyetin en yüksek konsantrasyonunda ve 48 saatlik maruziyetin üç konsantrasyonunda (500, 2000 ve 4000 µg/ml) kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı artış tespit edilmiştir. Allium KOMET yönteminden elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmesi sonucunda kuyruk yoğunluğu parametresi bakımından; 24 saatlik maruziyetin en yüksek 3 konsantrasyonunda (1000, 2000 ve 4000 µg/ml), 48 saatlik maruziyette ise tüm çalışma konsantrasyonlarında istatistiksel olarak anlamlı DNA hasarının indüklendiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, D-(-)-Fruktoz’un A. cepa genotoksik ve sitotoksik potansiyele sahip olabileceğini göstermektedir. Allium testi ve Allium KOMET yöntemlerinin, D-(-)-Fruktoz’un sitotoksik ve genotoksik etkilerini belirlemede hassas ve etkili yöntemler olduğu doğrulanmıştır.
Fructose is a naturally occurring monosaccharide found in fruits, vegetables, and honey. D-(-)-Fructose is a food additive commonly used as a sweetener and flavor enhancer in foods and beverages. In this study, the cytotoxic and genotoxic potential of D-(-)-Fructose was investigated in Allium cepa (A. cepa) root tip cells using the Allium test and Allium COMET methods. The IC50 value was determined as 5000 µg/mL through root length measurements. Based on this value, A. cepa root tips were treated with four different concentrations of D-(-)-Fructose (500, 1000, 2000, and 4000 µg/mL) for 24 and 48 hours. After 24 hours of exposure, a significant increase in the mitotic index was observed at 500 and 1000 µg/mL, while a decrease occurred at the highest concentration. After 48 hours of treatment, a statistically significant reduction in the mitotic index was found at all concentrations. Regarding mitotic abnormalities, a significant increase was detected at the highest concentration after 24 hours, and at 500, 2000, and 4000 µg/mL after 48 hours, compared to the control group. Statistical evaluation of the Allium COMET assay results revealed that significant DNA damage occurred at 1000, 2000, and 4000 µg/mL after 24 hours, and at all tested concentrations after 48 hours, based on the tail density parameter. These findings indicate that D-(-)-Fructose may have cytotoxic and genotoxic potential in A. cepa. The Allium test and Allium COMET methods were confirmed to be sensitive and effective methods to determine the cytotoxic and genotoxic effects of D-(-)-Fructose.