Erken Çocukluk Döneminde Riskli Oyun ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi

Creative Commons License

KARABIYIK B., Demiriz S.

Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi(BAEBD), cilt.17, sa.2, ss.1607-1630, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, erken çocukluk döneminde riskli oyuna ilişkin Türkiye’de yapılmış akademik çalışmaları incelemeyi amaçlamakta; başlangıç yılı sınırlaması olmaksızın Eylül 2025’e kadar yayımlanan araştırmaları yayın türü, yılı, örneklemi, deseni, araştırma amacı ve veri toplama araçları bakımından incelemektedir. Veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi’ndeki yüksek lisans ve doktora tezleri ile Dergipark ve TR Dizin kapsamındaki dergilerde yayınlanan makalelerden derlenmiştir. Tarama, başlık–özet–anahtar sözcük alanlarında “riskli oyun”, “okul öncesi”, “erken çocukluk”, “açık hava/dış mekân oyunları”, “serbest oyun”, “serbest parçalar/esnek parçalar” ve riskli oyunun alt boyutlarından biri olan “itiş-kakış oyunları” terimleriyle yürütülmüştür. Tarama sonucunda 146 makale, 102 yüksek lisans tezi ve 25 doktora tezi olmak üzere toplam 273 kayda ulaşılmıştır. Yinelenen 26 kayıt çıkarıldıktan sonra 247 kayıt ön taramaya alınmış; başlık, özet ve anahtar sözcük düzeyindeki ön değerlendirme sonucunda 49 kayıt kapsam dışında bırakılmıştır. Kalan 198 kayıt, dahil edilme ölçütleri doğrultusunda ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Bu ölçütler; erken çocukluk bağlamında riskli oyunu doğrudan ele alma, tam metne erişilebilirlik, Türkiye örneklemine dayanma ve yayın türüne uygunluk şeklinde belirlenmiştir. Uygunluk değerlendirmesi sonucunda 159 kayıt dışlanmış; nihai olarak 18 makale, 19 yüksek lisans tezi ve 2 doktora tezi olmak üzere toplam 39 çalışma analize dahil edilmiştir. Bulgular, 2023–2024 yıllarında yayın sayısının arttığını; yüksek lisans tezi türündeki çalışmaların öne çıktığını, örneklemde ebeveyn odaklı çalışmaların ağırlık kazandığını, yöntemsel olarak ise nicel desenlerin baskın, nitel ve karma desenlerin sınırlı olduğunu göstermektedir.
This study examines academic research on risky play in early childhood conducted in Türkiye. With no lower date limit, it covers studies published up to September 2025 and analyzes them in terms of publication type, year, sample characteristics, research design, study aims, and data-collection instruments. The data were drawn from master’s and doctoral theses registered in the YÖK National Thesis Center and from journal articles published in DergiPark and TR Dizin-indexed journals. Searches were conducted in title, abstract, and keyword fields using the Turkish terms “riskli oyun” (risky play), “okul öncesi” (preschool), “erken çocukluk” (early childhood), “açık hava/dış mekân oyunları” (outdoor play), “serbest oyun” (free play), “serbest parçalar/esnek parçalar” (loose/flexible parts), and “itiş- kakış oyunları” (rough-and-tumble play), one of the subdimensions of risky play. The initial search identified 273 records, including 146 journal articles, 102 master’s theses, and 25 doctoral dissertations. After 26 duplicate records were removed, 247 records were screened at the title, abstract, and keyword level; 49 records were excluded at this stage. The remaining 198 records were then assessed in detail against the inclusion criteria, which required direct relevance to risky play in early childhood, full-text accessibility, a Türkiye-based sample, and eligibility in terms of publication type. Following the eligibility assessment, 159 records were excluded, and 39 studies were ultimately included in the analysis: 18 journal articles, 19 master’s theses, and 2 doctoral dissertations. The findings show that publications increased particularly in 2023 and 2024; master’s theses were the most prominent publication type; parent-focused samples were common; and quantitative designs predominated, whereas qualitative and mixed-methods studies remained comparatively limited.