JUVENIL İDIOPATIK ARTRIT HASTALIĞINDA EKLEM HASARI GELIŞIMINI ETKILEYEN FAKTÖRLER
5. Romatolojiye Panoramik Bakış Kongresi, Antalya, Türkiye, 1 - 03 Mayıs 2026, ss.65-66, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.65-66
- Gazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Amaç: Juvenil idiopatik artrit (JIA), kalıcı eklem hasarına
yol açabilen, çocukluk çağının en sık görülen kronik romatizmal
hastalığıdır (1). Özellikle eklem bulgularının daha
baskın olduğu sistemik olmayan alt tiplerinde hastalık seyri
heterojen olup, minimal sekelle seyredebildiği gibi ilerleyici
yapısal hasar da gelişebilmektedir (2). Eklem hasarının
erken dönemde öngörülebilmesi, riskli hasta gruplarının
tanımlanması ve tedavi stratejilerinin bireyselleştirilmesi
açısından büyük önem taşımaktadır (1). Bu çalışmada,
sistemik olmayan JIA hastalarında eklem hasarı gelişimi
ile ilişkili faktörlerin ve bağımsız risklerin belirlenmesi
amaçlandı.
Yöntem: Çalışmamıza tek merkezde izlenen 216 sistemik
olmayan JIA hastası dahil edildi. Retrospektif olarak
demografik ve klinik özellikler, ILAR alt tipleri, laboratuvar
parametreleri ve tedavi süreleri değerlendirildi. Eklem hasarı
Juvenile Arthritis Damage Index-Articular (JADI-A) ile
ölçüldü (2) ve JADI-A>=1 hasar varlığı olarak kabul edildi.
Gruplar arası karşılaştırmalar uygun istatistiksel testlerle
yapıldı. Eklem hasarı ilişkili faktörler tek ve çok değişkenli
lojistik regresyon analizleri ile değerlendirildi. Model performansı
ROC analizi ile incelendi. P<0,05 anlamlı kabul
edildi.
Bulgular: Toplam 216 non-sistemik JIA hastasının
medyan takip süresi 60 ay (IQR: 21–87.5) idi. JADI-A pozitifliği
%37 (n=80) saptandı. JADI-A (+) hastalarda şikâyet
başlangıç yaşı daha düşük (p=0.043), metotreksat kullanım
süresi daha uzun (p=0.004) ve izlem boyunca tutulan
eklem sayısı daha fazlaydı (p<0.001) (Tablo-1). Univariate
analizde extended oligoartiküler seyir, PsA/undiferansiye
grup ve metotreksat kullanım süresi hasar ile ilişkili bulundu.
Multivariate analizde ise extended oligoartiküler seyir
(OR: 3.33; %95 GA: 1.24–8.95; p=0.03) ve metotreksat
kullanım süresi (OR: 1.03; %95 GA: 1.01–1.05; p=0.002)
bağımsız risk faktörleri olarak saptandı (Tablo-2). Tanı gecikmesi
ve tedavi başlangıç zamanı hasar ile ilişkili değildi.
Oligoartiküler JIA grubunda eklem hasarını göstermede
modelin ayırt ediciliği orta düzeydeydi (AUC: 0.716; %95
GA:0.618-0.814; p<0.001) (Şekil-1). Sonuç: Sistemik olmayan JIA hastalarında eklem hasarı,
özellikle extended oligoartiküler seyir ve daha uzun
metotreksat kullanım süresi ile ilişkili bulunmuştur. Tanı
gecikmesi ve tedaviye başlama zamanı ile hasar arasında
istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Oligoartiküler
grupta oluşturulan model orta düzeyde ayırt edicilik göstermiştir.
Anti-TNF ajanlar ayrı ayrı analiz edildiğinde anlamlılık
saptanmazken, toplam anti-TNF maruziyeti hasar
ile ilişkili görülmüştür. Ancak bu ilişki tedavinin nedensel
etkisinden ziyade daha ağır ve tedaviye dirençli olgularda
yanıt yetersizliği nedeniyle anti-TNF ajanlar arasında switch
yapılmasını ve metotreksatın uzun süreli sürdürülmesini
yansıtıyor olabilir. Bulgularımız, hastalık fenotipinin ve izlem
sürecindeki hastalık yükünün yapısal hasar gelişiminde
rol oynayabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar kelimeler: Juvenil idiopatik artrit, eklem hasarı