Birinci Dünya Savaşı Yıllarında Trabzondaki Milis Müdafaası ve Milisler


Creative Commons License

Bal M. A.

Türk Dünyası Araştırmaları, vol.125, no.247, pp.363-404, 2020 (Other Refereed National Journals)

  • Publication Type: Article / Article
  • Volume: 125 Issue: 247
  • Publication Date: 2020
  • Title of Journal : Türk Dünyası Araştırmaları
  • Page Numbers: pp.363-404

Abstract

Öz

Birinci Dünya Savaşı’nda Doğu Karadeniz Bölgesi’ni işgal etmeye çalışan

Ruslara karşı, tüm Doğu Karadeniz’de olduğu gibi Trabzon ve civarında da

etkili bir savunma yapılmıştır. Doğu Karadeniz’de ve Trabzon’da Ruslara karşı

gösterilen savunma, nizami birliklerin Kafkas Cephesi’nde görev almaları nedeniyle

sivil ve gönüllü kuvvetlerden de istifade edilerek gerçekleştirilmiştir. Sivil

kuvvetlerin sevk ve idare edilmesi ise çoğu yerde subaylar tarafından bir Teşkilat-

ı Mahsusa yapılanması şeklinde sağlanmıştır. Hem sahil kesiminden hem

Doğu Anadolu istikametinden ve hem de deniz kısmından donanma desteğinde

ve kalabalık kuvvetlerle Trabzon üzerine ilerlemiş Rus kuvvetlerine yönelik

Trabzon’un doğusunda Of, Sürmene, Araklı ve en son Yanboludere vadilerinde

sivillerin de yoğun katılımıyla etkili bir savunma yapılmış, bu savunmalarla Rus

ordusunun hızı kesilmiş hatta işgalin kolay olmayacağı ve işgal sonrası bölgede

oluşacak Rus hakimiyetinin ise hiç rahat geçmeyeceği gösterilmiştir. Rus

işgaliyle batı kesimlerine ve iç kısımlara çekilen Türk nizami ve sivil kuvvetleri,

Trabzon’un batısındaki Akçaabat, Vakfıkebir ve Tonya kesimlerinde de Ruslara

karşı Teşkilat-ı Mahsusa yapılanmasıyla çok etkili bir çete savaşı yürütmüşler,

yöredeki Türk nizami kuvvetlerinin batıya doğru çekilişine ve sivillerin şehri

boşaltarak batı bölgelerine mümkün olan güven içerisinde ilerlemelerine zaman

ve zemin oluşturmuşlardır. Bölgenin dinamik her sivil grubu, çete savunmasında

yer almıştır. Aynı sivil kuvvetler, işgalden sonra Trabzon’da ortaya çıkan

azınlık çetelerine karşı İslam ahalinin ve bölgenin güvenliğini de sağlamışlardır.

Anahtar kelimeler: Trabzon, Milis, Rus, İşgal, Sivil, Çete, Muhacir, Direniş,

Şehit, Teşkilât-ı Mahsusa.