Beden eğitimi öğretmenlerinin bilişötesi farkındalık düzeyleri ile karar verme stilleri ve öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Creative Commons License

Tuzcuoglu S., yildiz m., AYDOS L., ÇALIŞAN H. Y.

Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.17, sa.65, ss.1233-1249, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bilişötesi farkındalık düzeyleri ile karar verme stilleri ve öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkileri cinsiyet, mesleki kıdem ve görev yapılan kurum değişkeni incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 67 kadın ve 75 erkek olmak üzere toplam 142 gönüllü beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin analizinde yüzde, frekans, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bilişötesi farkındalık düzeylerinin (x̄=4,04), öğretmen öz-yeterlik algılarının (x̄=7,60) ve dikkatli karar verme stili puanlarının (x̄ =1,61) yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda bilişötesi farkındalık ile öğretmen öz-yeterlik algısı arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r =0,276; p <0,001). Buna karşın, bilişötesi farkındalık ile karar verme stilleri arasında ve öz-yeterlik algısı ile karar verme stilleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bilişötesi farkındalık düzeyleri arttıkça öz-yeterlik algılarının da arttığı, ancak karar verme stilleriyle anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, bilişötesi farkındalığın öğretmenlerin öz-yeterlik inançlarını destekleyen önemli bir unsur olduğunu göstermektedir.
The aim of this study was to examine the relationships between physical education and sports teachers’ metacognitive awareness, decision-making styles, and self-efficacy perceptions in terms of gender, professional seniority, and type of institution. A descriptive survey model, one of the quantitative research methods, was employed. The study group consisted of 142 volunteer physical education and sports teachers, including 67 females and 75 males, selected through convenience sampling. Percentage and frequency analyses, independent-samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. The findings indicated that physical education and sports teachers had high levels of metacognitive awareness (x̄= 4,04), teacher self-efficacy perceptions (x̄=7,60), and vigilant decision-making style scores (x̄=1,61). The correlation analysis revealed a weak, positive, and statistically significant relationship between metacognitive awareness and teacher self-efficacy perceptions (r =0,276; p<0,001). However, no statistically significant relationship was found between metacognitive awareness and decision-making styles or between self-efficacy perceptions and decision-making styles. Overall, the findings indicated that higher levels of metacognitive awareness were associated with higher levels of teacher self-efficacy, whereas no significant relationship was found between metacognitive awareness and decision-making styles. These findings suggest that metacognitive awareness is an important factor supporting teachers’ self-efficacy beliefs.