Parkinson Hastalığı Patogenezinde Esansiyel Yağ Asitleri ve Kolesterolün Etkileri


Creative Commons License

Mermer M., Yıldıran H.

Sdü Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.11, sa.1, ss.120-126, 2020 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Yayın Türü: Makale / Derleme
  • Cilt numarası: 11 Konu: 1
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.22312/sdusbed.626176
  • Dergi Adı: Sdü Sağlık Bilimleri Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.120-126

Özet

Özet

Parkinson hastalığı (PH) bilişsel ve motor semptomları

içeren nörodejeneratif bir hastalıktır. Beyinin vücuttaki en

yağlı ve yüksek oranda kolesterol içeren bir organ olması

nedeniyle normal fonksiyonlarını sürdürebilmek için yağlara

ve kolesterole ihtiyaç duyar. Elzem yağ asitleri beynin birçok

hücresel fonksiyonunda rol almaktadır. Linoleik asit ve

α-linolenik asit vücut tarafından sentezlenemediği için elzem

yağ asitleri olup diyet ile alınmalıdır. Bu iki esansiyel yağ asidi

daha uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitlerinin (PUFA)

sentezi için öncüdürler. Beyin serbest PUFA seviyeleri

oksidatif stres ve inflamasyon bağlı olarak artmaktadır.

Ayrıca oksidatif stres beyinde yüksek seviyelerde bulunan

dokosaheksanoik asit (DHA) ve araşidonik asit (AA)’in

peroksidasyonuna ve bunun sonucunda da dopaminerjik sistem

nörodejenerasyonuna neden olmaktadır. Diyetin esansiyel

yağ asidi içeriği nörotransmitter sistemleri etkilemektedir.

Kronik omega-3 (w-3) yağ asidi eksikliği dopamin reseptörü

bağlanmasında azalmaya, serotonin reseptörü yoğunluğunda

artışa ve dopamin metabolizmasında değişikliklere neden

olabilirken substantia nigrada görülen dopaminerjik nöron

kaybının az da olsa DHA tarafından önlendiği deneysel olarak

gösterilmiştir. Beyin fonksiyonlarının devamlılığı için önemli

olan kolesterolün de kanda normal seviyelerin üstüne çıkması

beyinde oksidatif stresi ve buna bağlı olarak PH riskini

arttırabilir. Diyet esansiyel yağ asitleri ve kolesterol seviyesi

ile PH gelişimi riski arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların

birbirleri ile çelişen sonuçları bulunmaktadır. Bu nedenle

esansiyel yağ asitleri ve kolesterolün PH’nın oluşumu,

önlemesi ve / veya semptomları azaltma etkisi konularını

kesinleştirecek daha geniş çaplı araştırmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Parkinson Hastalığı, Esansiyel Yağ

Asitleri, Eikosapentanoik Asit, Dokosaheksanoik Asit,

Kolesterol.