Spor Merkezi Üyelerinin Ekolojik Ayak İzi Farkındalığı: Keçiören Belediyesi Örneği

YILDIRAN M. K., eler n.

Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi (Online), cilt.31, sa.1, ss.10-21, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmanın amacı, spor merkezi üyelerinin ekolojik ayak izi farkındalıklarını çeşitli sosyodemografik değişkenlere göre belirlemektir. Kesitsel tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın çalışma evrenini Keçiören Belediyesi’ne bağlı 5 spor merkezi üyeleri, örneklemini ise bu merkezlerin spor tesislerini rekreasyonel amaçlı kullanan ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenen üyeler oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu ile Çelik Coşkun (2013) tarafından geliştirilen, 5 boyut ve 46 maddeden oluşan “Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği” (EAİFÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde ikili karşılaştırmalar için bağımsız örneklemler t-testi; üç veya daha fazla bağımsız değişkenin karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve ilişkilerde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi tercih edilmiştir. Araştırma bulguları yaş değişkeni ile ekolojik ayak izi farkındalığı alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişki bulunduğunu (p<0.001); kadınların ekolojik ayak izi farkındalıklarının erkeklere kıyasla daha yüksek olduğunu (p<0.05) göstermiştir. Katılımcıların genel farkındalık düzeyleri ortalamanın üzerindedir (X̄=3.76). Alt boyutlara göre en yüksek farkındalık düzeyi su tüketimi (X̄=4.11) ve enerji (X̄=4.07); en düşük düzey ise gıda (X̄=3.23) ile ulaşım ve barınma (X̄=3.32) alt boyutlarında bulunmuştur. Eğitim durumuna göre atıklar ve su tüketimi alt boyutlarında ilkokul eğitimliler; algılanan gelir düzeyine göre ulaşım ve barınma alt boyutunda düşük gelir grubu lehine anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Medeni durum, yaşamın çoğunun geçirildiği yer ve spor merkezine üyelik süresi bakımından anlamlı farklılık gözlenmemiştir.
This study aims to determine the ecological footprint awareness of sports center members in relation to various socio-demographic variables. Designed according to a cross-sectional survey model, the research population consists of members of five sports centers affiliated with Keçiören Municipality, while the sample comprises members using these facilities for recreational purposes and were selected through a simple random sampling method. Data were collected using a demographic information form prepared by the researcher and the “Ecological Footprint Awareness Scale” (EFAS; Turkish: Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği, EAİFÖ), developed by Çelik Coşkun (2013), comprising five dimensions and 46 items. In data analysis, the independent samples t-test was used for comparisons between two variables, one-way analysis of variance (ANOVA) for comparisons among three or more independent variables, and the Pearson product-moment correlation analysis for examining relationships. The results indicated a positive and significant relationship (p<0.001) between age and ecological footprint awareness sub-dimensions, and that women exhibited higher awareness than men (p<0.05). Participants’ overall awareness levels were above average (X̄=3.76). Among sub-dimensions, the highest awareness levels were found in water consumption (X̄=4.11) and energy (X̄=4.07), while the lowest were in food (X̄=3.23) and transportation and housing (X̄=3.32). According to education level, significant differences were observed in the waste and water consumption sub-dimensions in favor of primary school graduates, and according to perceived income level, in the transportation and housing sub-dimension in favor of the low-income group. No significant differences were found for marital status, place of residence, or sports center membership duration.