Tarımsal üretimin katma değere dönüşüm sürecinde kırsal ve kentsel gelişimin izleri: Gaziantep örneği
İdealkent, cilt.0, sa.51, ss.1-20, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 51
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.31198/idealkent.1845377
- Dergi Adı: İdealkent
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO)
- Sayfa Sayıları: ss.1-20
- Gazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kentsel gelişim süreçleri geleneksel olarak sanayi ve hizmetler odağında ele alınırken, tarım kentsel analizlerin dışında tutulmaktadır. Ancak tarımsal üretim; sanayileşme ve kurumsal çerçevelerle eşgüdümlü hale getirildiğinde kentsel ekonomide stratejik bir rol üstlenebilir. Tarımsal çıktının katma değere dönüşmesi, üretim miktarından ziyade kurumsal yapıların ve örgütlenme ağlarının yönetimiyle ilişkilidir. Bu çalışma, 2004–2022 döneminde tarımsal katma değerde belirgin bir artış yaşayan Gaziantep örneği üzerinden, tarım ve kentsel gelişim dinamikleri arasındaki sinerjiyi planlama perspektifinden değerlendirilmiştir. Karma yöntem deseninin benimsendiği araştırmada, ikincil verilerin makroekonomik analizi ile yedi kurumsal aktör grubuyla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler bir arada kullanılmıştır. Nitel bulgular, tarımsal üretimin sanayiyle bütünleşmesinin kentsel ekonomik girdileri önemli ölçüde desteklediğini göstermektedir. Öte yandan, düşük yoğunluklu kentsel saçaklanma bu bütünleşik sistem önündeki en kritik yapısal tehdit olarak belirlenmiştir. Araştırma, tarımı kentsel büyüme ve bölgesel dirençlilik stratejilerinin temel bir unsuru olarak kabul eden bütünleşik bir planlama yaklaşımının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Urban development processes are traditionally analyzed through the lenses of industry and services, whereas agriculture is frequently marginalized in urban discourse as a strictly rural activity. However, agricultural production can assume a strategic role in the urban economy when aligned with industrialization and institutional frameworks. The transformation of agricultural output into value-added is primarily driven by the management of institutional structures and organizational networks rather than simple increases in production volume. This study evaluates the synergy between agriculture and urban development from a planning perspective, specifically investigating Gaziantep, which experienced a notable growth in agricultural value-added during 2004–2022. Employing a mixed-method research design, the study combines macroeconomic analysis of secondary data with in-depth interviews across seven institutional actor groups. Qualitative findings reveal that integrating agricultural production with industrial processing significantly strenghtens urban economic inputs. Conversely, low-density urban sprawl remains the most critical structural threat to this integrated system. The research underscores the necessity of an integrated planning paradigm that frames agriculture as a core component of urban expansion and regional resilience strategies.