BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞINDA TRABZON ARAKLIDA YAŞANAN İŞGAL OLAYLARI ve İŞGAL ACILARI (1914-1918)

Creative Commons License

Bal M. A.

İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, cilt.15, sa.30, ss.31-58, 2016 (TRDizin)

Özet

Özet

Trabzon’un Araklı ilçesi, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Doğu Karadeniz’deki

Rus işgaline karşı gerçekleştirilen savunmanın önemli mevkilerden biridir. 1914

yılında Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması ve Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’deki

Rus limanlarını bombardıman ederek savaşa girmesi üzerine, Çarlık Rusya’sı

da Osmanlı Devleti’ne savaş ilan etmiştir. Ruslar, Doğu Karadeniz Bölgesi’ne yönelik

olarak şiddetli bir taarruza girişmiştir. Sahil kesimini iç kesimlere bağlayan

stratejik bir yol üzerinde bulunan Araklı, Rus işgalcilerinin ciddi hedeflerinden

biri olmuştur. Artvin, Rize, Of civarlarından Trabzon’a yaklaşan Rus kuvvetlerine

karşı Trabzon sınırları içinde özellikle sivil milislerin de katılmasıyla karşı konulmuştur.

Bu doğrultuda Türk kuvvetlerinin Ruslara karşı oluşturduğu ana savunma

hatlarından biri, Araklı’nın Karadere ve Yanbolu Dere vadilerinde olmuştur. Ruslara

karşı ilk önce sahil kesiminde gösterilen, fakat daha sonra Araklı’nın iç kesimlerine

kaydırılan savunma, ilerleyen süreçte Ruslara karşı büyük bir taarruza

dönüşecektir. Araklı civarı bir taraftan da Rus ve Ermeni zulmü ile karşı karşıya

kalmıştır. İşgal nedeniyle Araklı’yı terk eden halkın çoğunluğu ise iki yıl sürecek

ağır bir göç olayıyla büyük maddi manevi kayıplara uğramış ve hatta büyük bir

sosyal travma yaşamıştır.

Anahtar Kelimeler: Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı, Rus, Ermeni, Trabzon, Araklı,

Karadere, İşgal, Bombardıman, Sivil, Muhacir, Milis.