Coğrafi Sorgulamanın Bilimsel Haritası: Eğitim Literatürüne Bibliyometrik Bir Yaklaşım

Creative Commons License

YILMAZ M. A., Özer E., Aksoy B.

Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, cilt.10, sa.2, ss.627-652, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, coğrafi sorgulama alanında gerçekleştirilen eğitim araştırmalarının eğilimlerini incelemek ve mevcut durumunu ortaya koymak amacıyla bibliyometrik analiz yöntemini kullanarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 1990–2024 yılları arasında Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarında “geographic inquiry” ifadesine dayalı sistematik aramalar yoluyla elde edilen veriler üzerinden yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde arama sorguları, filtreleme kriterleri ve çıktı formatları titizlikle belirlenmiş; elde edilen veriler Excel ve R’nin Biblioshiny paketi kullanılarak entegre edilip nihai analiz için 33 benzersiz kayıt oluşturulmuştur. Analiz aşamasında, yıllara göre yayın ve atıf eğilimleri, önde gelen yazarlar ve ülkeler, en çok atıf alan makaleler, dergiler ve anahtar kelime trendlerinin yanı sıra kavramlar arasındaki ilişkilerin nasıl yapılandığı detaylı olarak incelenmiştir. Bulgular, coğrafi sorgulama araştırmalarının 2000’li yılların ortalarından itibaren ivme kazandığını, özellikle 2018 sonrasında artan yayın sayısıyla birlikte alanın eğitim teknolojileri, CBS uygulamaları ve sorgulama temelli öğrenme bağlamında çeşitlendiğini ortaya koymaktadır. En fazla atıf alan çalışmaların uygulama temelli, disiplinler arası ve dijital odaklı yöntemlere dayandığı görülmektedir. Ayrıca, coğrafi sorgulamanın öğretim programları, öğretmen eğitimi ve öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerinin geliştirilmesiyle yakından ilişkili olduğu saptanmıştır Çalışma sonucunda, yapay zekâ destekli öğrenme ortamlarının ve teknolojik uygulamaların coğrafi sorgulama süreçlerine entegrasyonunun önemine dikkat çekilmiştir. Literatürdeki eğilimleri, boşlukları ve potansiyel gelişim alanlarını ortaya koyan bu çalışma, akademik ve uygulamaya yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır. Bu doğrultuda gelecekteki araştırmalar için; bir yandan eğitim bilimleri ve mühendislik alanları arasında disiplinler arası iş birliklerinin teşvik edilmesi, diğer yandan yenilikçi pedagojik yaklaşımların öğrencilerin sorgulama becerilerine ve mekânsal algılarına etkisini inceleyen uygulamalı ve deneysel çalışmaların artırılması önerilmektedir. Ayrıca araştırmaların ortaokul, lise ve yükseköğretim gibi farklı eğitim seviyelerini kapsayacak şekilde çeşitlendirilmesiyle hem teorik altyapının güçleneceği hem de beceri gelişim sürecine ilişkin daha kapsamlı veriler elde edileceği öngörülmektedir.
This study was conducted using a bibliometric analysis method to examine trends in educational research within the field of geographic inquiry and to delineate its current state. The research was carried out using data obtained through systematic searches based on the phrase “geographic inquiry” in the Web of Science (WoS) and Scopus databases, covering the years 1990–2024. During the data collection process, search queries, filtering criteria, and output formats were meticulously defined; the obtained data were integrated using Excel and the Biblioshiny package in R to generate 33 unique records for the final analysis. In the analysis phase, publication and citation trends by year, leading authors and countries, most cited articles, journals, and keyword trends, as well as the structural relationships between concepts, were examined in detail. The findings reveal that geographic inquiry research has gained momentum since the mid-2000s, and particularly with the increase in publications after 2018, the field has diversified within the contexts of educational technologies, GIS applications, and inquiry-based learning. It is observed that the most cited studies are grounded in practice-based, interdisciplinary, and digitally focused methods. Furthermore, it has been determined that geographic inquiry is closely associated with curricula, teacher education, and the development of students' 21st-century skills. The study highlights the importance of integrating AI-supported learning environments and technological applications into geographic inquiry processes. By revealing trends, gaps, and potential areas for development in the literature, this study offers significant academic and practical implications. Accordingly, for future research, it is recommended to encourage interdisciplinary collaborations between educational sciences and engineering fields, and to increase applied and experimental studies examining the effects of innovative pedagogical approaches on students' inquiry skills and spatial perceptions. Additionally, it is anticipated that diversifying research to encompass different educational levels—such as middle school, high school, and higher education—will both strengthen the theoretical infrastructure and yield more comprehensive data regarding the skill development process.