ÖZBEKİSTAN VE ÇEVRESİNDE KELTEMİNAR KÜLTÜRÜ ÖNCESİ GELİŞEN KÜLTÜRLER

Creative Commons License

Demir N.

ASES V. INTERNATIONAL GELENEKTEN GELECEĞE SCIENTIFIC STUDIES CONGRESS, Baku, Azerbaycan, 03 Mart 2026, sa.202263715, ss.477-492, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Baku
  • Basıldığı Ülke: Azerbaycan
  • Sayfa Sayıları: ss.477-492
  • Gazi Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, Özbekistan ve çevresinde Kelteminar Kültürü öncesinde gelişen arkeolojik kültürleri incelemeyi amaçlamaktadır. Orta Asya, Paleolitik dönemden itibaren kesintisiz yerleşimlerin görüldüğü önemli bir coğrafyadır. Dolayısıyla Kelteminar Kültürü’nün ortaya çıktığı çevrede daha erken dönemlere ait yerleşimler, kültürel sürekliliğin anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. Çalışmada Kelteminar Kültürü öncesine ait başlıca yerleşim alanları ele alınmış ve bu alanların teknolojik, ekonomik ve çevresel özellikleri değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Obi-Rahmat, Dodekatym-2, Obişir, Pamir–Oshhona, Surkhandarya, Zeravshan Vadisi, Hisar Kültürü ve Ustyurt Platosu gibi önemli arkeolojik alanlar incelenmiştir. Söz konusu kültürler doğrudan Kelteminar ile özdeş değildir, ancak uzun süreli bir kültürel birikimin parçası olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada “Ön-Kelteminar” veya “Proto-Kelteminar” kavramları, bağımsız bir kültürden ziyade Kelteminar öncesi arka planı ifade eden analitik bir çerçeve olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, Orta Asya’da kültürel gelişimin kesintisiz bir süreç izlediğini ve Kelteminar Kültürü’nün bu uzun süreli birikimin yeniden örgütlenmiş bir aşaması olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak Kelteminar Kültürü, önceki avcı-toplayıcı toplulukların teknolojik ve ekonomik mirasını devralarak bölgesel ekolojik koşullar içinde özgün bir yapıya dönüşmüştür.