Elektrik, Doğalgaz ve Su Tüketim Verilerine Dayalı Konut Karbon Ayak İzinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi: Ankara İli Örneği

Öztaşkın F. B.

Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, sa.Advanced Online Publication, ss.1-21, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, Ankara ilinde farklı konumlarda bulunan dört farklı konutun 2021-2025 dönemine ait doğalgaz, elektrik ve su tüketimleri kullanılarak enerji tüketim eğilimleri ve karbon ayak izi performansları değerlendirilmiştir. Enerji tüketim verileri mevsimsel ve yıllık ölçekte analiz edildi. Meteorolojik etkilerin belirlenmesinde Isıtma Gün Derecesi (IGD) ve Soğutma Gün Derecesi (SGD) göstergelerinden yararlanılmıştır. Yıllar arasındaki iklimsel farklılıkların enerji tüketimleri üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla doğalgaz tüketimleri IGD, elektrik tüketimleri ise SGD tabanlı olarak normalize edilmiştir. Karbon ayak izi hesaplamaları IPCC ve DEFRA emisyon faktörü yaklaşımlarına göre gerçekleştirilmiş ve doğalgaz, elektrik ve su kaynaklı emisyon katkıları karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, doğalgaz tüketiminin kış dönemindeki payının %45,19-51,44 arasında değiştiğini ve doğalgaz kaynaklı emisyonların toplam karbon ayak izinin %69,71-84,99'unu oluşturduğunu göstermiştir. Elektrik kaynaklı emisyon katkısı %14,13-29,37, su kaynaklı katkı ise %0,39-2,10 aralığında belirlenmiştir. Toplam karbon ayak izi IPCC yaklaşımında 2.272,59-7.766,50 kgCO2e/yıl, DEFRA yaklaşımında ise 2.270,60-7.585,67 kgCO2e/yıl arasında değişmiştir. Her iki yaklaşımın benzer eğilimler sergilediği, ancak kullanılan emisyon faktörlerine bağlı olarak mutlak değerlerde farklılıklar oluştuğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, konut kaynaklı karbon emisyonlarının azaltılmasında öncelikle ısınma amaçlı doğalgaz tüketiminin azaltılması, bina enerji verimliliğinin geliştirilmesi ve meteorolojik koşulların enerji performansı değerlendirmelerine dâhil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.