Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniğinde Aşı Kararsızlığı ve Ebeveyn Gerekçeleri
Uluslararası katılımlı 9. Ulusal Sosyal Pediatri Kongresi, İstanbul, Türkiye, 15 - 17 Ekim 2026, sa.9, ss.92-93, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.92-93
- Gazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
SS-09 Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniğinde Aşı Kararsızlığı ve Ebeveyn Gerekçeleri Bahar Öztelcan Gündüz1, Kayra Turgay1, Bahar Çuhacı Çakır1, Aysu Duyan Çamurdan1 1Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Giriş ve Amaç: Aşı kararsızlığı, aşı hizmetlerine erişim mümkün olmasına rağmen aşıların kabulünde gecikme yaşanması veya bazı ya da tüm aşıların reddedilmesi durumudur. Bu çalışmada, GÜTF Sosyal Pediatri Bilim Dalı Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği'nde aşı kararsızlığı saptanan çocukların klinik ve demografik özelliklerinin, aşı kararsızlığının başlangıç zamanının ve ailelerin aşıları reddetme gerekçelerinin karma yöntemle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniği’ne 2025–2026 yılları arasında başvuran 2.651 hastanın dosyası retrospektif olarak incelendi. Aşı kararsızlığı saptanan olguların demografik ve klinik özellikleri, doğum öyküleri, yenidoğan döneminde önerilen koruyucu uygulamaların yapılıp yapılmadığı ve izlem özellikleri kaydedildi. Nicel verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler kullanıldı; kategorik değişkenler sayı ve yüzde [n (%)], sürekli değişkenler ise dağılım özelliklerine göre ortalama ± standart sapma veya ortanca (min-maks) olarak sunuldu. Çalışmanın nitel aşamasında ailelerle yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirildi veriler tümevarımsal içerik analizi yöntemiyle değerlendirildi. Bulgular: İncelenen 2.651 hastanın 16’sında (%0,60) aşı kararsızlığı saptandı. Olguların 10’u (%62,5) kız, 6’sı (%37,5) erkekti. Ortanca yaş 15 ay (minimum–maksimum: 8,7–37 ay) olup olguların 14’ü (%87,5) 24 aydan küçüktü. Ortalama doğum ağırlığı 3.130 ± 342 g, ortalama gestasyonel yaş 38,6±1,3 hafta idi. Olguların 13’ü (%81,2) poliklinik izlemlerine düzenli olarak devam etmekteydi. Aşı kararsızlığı 15 olguda (%93,7) yaşamın ilk 6 ayı içinde başlamıştı. Altı olguda (%37,5) doğumdan itibaren hiçbir aşı uygulanmamış olup bunların dördünde antenatal dönemde K vitamini ve hepatit B aşısının uygulanmasına yönelik yazılı ret belgesi mevcuttu. Yedi olguda (%43,8) ise aşı kararsızlığı doğumda uygulanan hepatit B aşısından sonra gelişmişti. K vitamini uygulanmayan beş olgunun (%31,2) tamamı, aşıların doğumdan itibaren reddedildiği grupta yer almaktaydı. Ailelerle yapılan görüşmelerin nitel analizinde aşı kararsızlığının gerekçelerine ilişkin dört ana kategori belirlendi: aşı içeriğine ve etken maddelerine güvensizlik (n=11, %68,8), aşıya atfedilen yan etkiler (n=2, %12,5), sağlık otoritelerine ilişkin olumsuz algı (n=2, %12,5) ve aşıların otizme yol açtığına ilişkin inanç (n=1, %6,2). Doğumdan itibaren aşıları reddeden altı ailenin ve K vitamini uygulamasını kabul etmeyen beş ailenin tamamında temel gerekçe aşı içeriğine yönelik güvensizlikti. Tablo 1. Hastaların genel özellikleri (n=16) Değişken n (%) Kız / erkek 10 (%62,5) / 6 (%37,5) Yaş (ay), ortanca (min maks) 15 (8,7-37) Doğum haftası (hft), ort±SS 38,6±1,3 Preterm doğum (<37 hafta) 2 (%11,8) Doğum ağırlığı (g), ort±SS 3130±342 Anne yaşı(yıl), ortanca (aralık), n=12 29,5 (24–41) Baba yaşı(yıl), ortanca (aralık), n=8 32 (25–43) Hastaların genel özellikleri Sonuç: Aşı kararsızlığı ve K vitamini gibi yenidoğan döneminde uygulanan koruyucu girişimlerin reddi, olguların önemli bir bölümünde antenatal dönemde şekillenmekte ve doğumdan itibaren klinik uygulamalara yansımaktadır. Aşı kararsızlığına yönelik danışmanlığın antenatal dönemden başlayarak çocuk sağlığı izlemleri boyunca sürdürülmesinin önemine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Aşı kararsızlığı, çocuk sağlığı izlemi, çocuk