Yaratıcılıkta İfade Aracı Olarak Otomatizm: Sanat Eğitimi Öğrencileri İçin Deneysel Bir Uygulama

RUHICAY R. Ç., YILMAZ M.

Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, cilt.19, sa.3, ss.595-623, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 19 Sayı: 3
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.30831/akukeg.1859184
  • Dergi Adı: Kuramsal Eğitimbilim Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Education Source, Education Abstracts, ERIC (Education Resources Information Center), TR DİZİN (ULAKBİM), Education Source Ultimate (EBSCO)
  • Sayfa Sayıları: ss.595-623
  • Gazi Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, resim-iş öğretmenliği bölümü öğrencilerinin anasanat atölye resim dersi kapsamında deneyimledikleri yaratıcılık sorunlarını tespit etmeyi ve otomatizmin yaratıcılık üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, karma araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Katılımcılar, iki farklı devlet üniversitesinde sanat eğitimi alan anasanat atölye resim grubu üçüncü sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Nicel aşamada öğrencilerin otomatizme yönelik bilişsel düzeyleri ile otomatist resim (ön-test), otomatist resim (son-test 1) ve müzikli otomatist resim (sontest 2) arasındaki farklılıklar eğitim programı geliştirilerek incelenmiştir. Nitel aşamada öğrencilerin, müdahale öncesi ve sonrası uygulama süreciyle ilgili deneyimlerine ulaşmak için yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirildi. Veriler, bütünsel dereceli puanlama anahtarı, dereceli puanlama ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edildi. Nicel veriler tek yönlü tekrarlı ölçümler çoklu varyans analizi (One-Way Repeated Measures MANOVA), nitel veriler ise içerik analizi kullanılarak analiz edildi. Nicel analizler, öğrencilerin bilişsel düzeylerinin ve yaratıcılıklarının müdahale sonrası istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı değişime uğradığını göstermiştir. Nitel veriler, öğrencilerin müdahale sonrasında otomatizmle ilgili edindikleri teorik bilgi ve uygulama tekniklerini pratiğe aktararak yaratıcılık aşamasında pozitif iyi oluş sağladıklarını göstermiştir.
This study aims to identify the creativity problems experienced by art education students in the context of their main art workshop painting course and to determine the effect of automatism on creativity. The study employed a mixed-methods research approach. Participants consisted of third-year students from the fine arts workshop painting group studying art at two different state universities. At the quantitative stage, differences between students' cognitive levels regarding automatism and the automatist drawing (pre-test), automatist drawing (post-test 1), and music-accompanied automatist drawing (post-test 2) were examined by developing an educational program. Semi-structured interviews were conducted to obtain students' experiences regarding the intervention process before and after the intervention. Data were obtained using a holistic rating scale, a rating scale, and a semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using one-way repeated measures MANOVA, while qualitative data were analyzed using content analysis. Quantitative analyses have shown that students' cognitive levels and creativity underwent statistically significant positive change after the intervention. Qualitative data showed that students gained theoretical knowledge and practical techniques related to automatism after the intervention and applied them in practice, resulting in positive well-being during the creativity phase.