Hikâye Edici Metinler ve Kurgusal Durumlar Yoluyla İlkokul Öğrencilerinin Başkalarına Yardım Etme Nedenlerinin Analizi
Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, cilt.24, sa.2, ss.1581-1606, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 24 Sayı: 2
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Türk Eğitim Bilimleri Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: EBSCO Education Source, TR DİZİN (ULAKBİM), Asos İndeks
- Sayfa Sayıları: ss.1581-1606
- Gazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışmanın amacı ilkokul öğrencilerinin hikâye edici metinler ve kurgusal durumlar aracılığıyla başkalarına yardım etme nedenleri ile ilgili görüşlerini incelemektir. Nitel yaklaşımla gerçekleştirilen çalışmanın verileri Ankara ili Altındağ ilçesinde yer alan bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 48 öğrenciden elde edilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Öğrencilerin başkalarına yardım etme gerekçeleri ve bu gerekçelerin sınıf düzeylerine göre nasıl değiştiği, Bar Tal’ın (1982) geliştirdiği altı motivasyon/gerekçelendirme alanı temelinde betimsel olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin yaş düzeyleri arttıkça yardım etme gerekçelerinin farklılaştığını göstermektedir. Üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileri yardım etme gerekçelerini daha çok özgeci, sosyal normlar, evrensel ilkeler temelinde yapılandırırken, birinci ve ikinci sınıf öğrencileri yardım etme davranışını otoriteye uyma, sosyal onay ve karşılıklılık ekseninde gerekçelendirmiştir. Öğrencilerin sınıf düzeyi yükseldikçe yardım etme nedenleri dışsal ve karşılıklılık temelli değerlerden içsel, empati odaklı, özgeci değerlere doğru gelişimsel bir çizgide ilerleme göstermiştir.