Yapı İşlerinde Kullanılan Cephe İskelelerinin Mevzuata Uygunluğunun Saha Gözlemleriyle Değerlendirilmesi

ÖZER M.

Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, cilt.14, sa.2, ss.703-721, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, küçük ve orta ölçekli yapı işlerinde kullanılan cephe iskelelerinin Türkiye’de yürürlükte bulunan Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ile TS EN 12810 ve TS EN 12811 standartlarına uygunluğu, yapılandırılmış saha gözlemleri ve fotoğraf temelli dokümantasyon yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında 2020–2025 yılları arasında Türkiye’nin iki farklı ilinde yer alan dokuz farklı yapı sahasında dış cephe mantolama, bakım-onarım ve kaplama gibi yapı işlerinde kullanılan çelik borulu cephe iskeleleri incelenmiştir. Mevzuat ve standartlarda tanımlanan teknik ve yapısal kriterler esas alınarak incelenen iskelelerin uygunluğu analiz edilmiştir. Sonuç olarak, incelenen tüm iskele sistemlerinde mevzuata aykırı uygulamalar tespit edilmiştir. Özellikle merdiven sistemlerinin bulunmaması, ayarlanabilir taban plakası eksikliği, yumuşak zeminlerde yükü yaymak için taban kalası eksikliği, yetersiz platform genişliği, yan koruma ve topuk levhası eksiklikleri, topraklama yapılmaması ve korozyona uğramış iskele bileşenlerin kullanımı öne çıkmıştır. Bulgular, küçük ve orta ölçekli yapı işlerinde kullanılan cephe iskelelerinin mevzuata uyum düzeyinin yetersiz olduğunu göstermiştir. Çalışma sonunda, mevzuata uymayan iskele kullanımının önüne geçilebilmesi için denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, teşvik ve yaptırım mekanizmalarının devreye sokulması, eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerinin artırılması ve teknik düzenlemelerin geliştirilmesi önerilmiştir. 
In this study, the compliance of façade scaffolds used in small-and medium-scale construction projects with the Occupational Health and Safety Regulation for Construction Works currently in force in Türkiye, as well as TS EN 12810 and TS EN 12811 standards, was evaluated through structured field observations supported by photographic documentation. Within the scope of the study, steel tubular façade scaffolds used in construction works such as external thermal insulation, maintenance and repair, and cladding were examined at nine construction sites located in two provinces in Türkiye between 2020 and 2025. The compliance of the scaffolds investigated was analyzed based on the technical and structural criteria defined in the relevant legislation and standards. As a result, non-compliant practices were identified in all examined scaffold systems. In particular, the absence of ladder access systems, lack of adjustable base plates, absence of sole boards for load distribution on soft ground, insufficient platform widths, deficiencies in guardrails and toe boards, lack of grounding, and the use of corroded scaffold components were prominent findings. The results indicate that the level of regulatory compliance of façade scaffolds used in small- and medium-scale construction works is inadequate. Finally, recommendations are provided to prevent non-compliant scaffold use, including strengthening inspection mechanisms, implementing incentive and enforcement measures, increasing training and awareness activities, and improving technical regulations.