Akademik Veri Yönetim Sistemi
METU JOURNAL OF THE FACULTY OF ARCHITECTURE = ODTÜ MIMARLIK FAKÜLTESI DERGIS, cilt.42, sa.1, ss.125-152, 2025 (AHCI, Scopus)
İklim değişikliği çağımızın en kritik konularından biridir ve disiplinlerarası işbirliğiyle ele alınması gereken bir problem alanını tanımlamaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de iklim kaynaklı riskleri yüksek kentlerde bulunan üniversitelerdeki mimarlık bölümlerinin kültürel mirası kritik ve özel bir iklim değişikliği konusu olarak nasıl ele aldığını incelemektedir. Mimarlık Bölümlerindeki eğitim ve araştırma faaliyetleri bağlamında yürütülen lisans ve lisansüstü dersler, yüksek lisans ve doktora tezleri, araştırma projeleri ve makalelerin derinlemesine analizi yoluyla mevcut yaklaşımları ve entegrasyon düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Böylece, mevcut Received: 24.01.2024; Final Text: 08.04.2025 Keywords: Climate change; cultural heritage; cities with high climateinduced risks, education and research approaches in architecture departments; interdisciplinary and holistic approach İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KÜLTÜREL MİRAS METU JFA 2025/1 153 yaklaşımlar gözden geçirilirken, gelecekteki disiplinler arası çalışmalar için özel araştırma ve eğitim içeriği geliştirmeye yönelik boşluklar ve potansiyel belirlenmeye çalışılmaktadır. Çalışma sonuçları, mimarlık bölümlerinin eğitim ve araştırma faaliyetlerinde iklim değişikliği ve kültürel miras kesişiminin yeterince temellenmediğini ortaya koymaktadır. Eğitim ve araştırma faaliyetlerinde giderek artan bir ilgi olsa da bu kesişimde yapılan çalışmalar sınırlı kalmaktadır. Kapsamlı, entegre ve disiplinlerarası bir yaklaşım henüz kayda değer bir önem kazanmamıştır. Bu konunun bir başka yönü de, son yıllarda ulusal/uluslararası belgelerde/akademik çalışmalarda iklim değişikliğinin bütüncül bir yaklaşımla çok boyutlu olarak ele alınması gerektiğinin ifade edilmesidir. İklim değişikliğiyle mücadelenin, yerel, ulusal düzeyin altı, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeylerde farklı disiplinler ve kurumlar arasında yeterli işbirliği sağlanmadığı ve tüm paydaşlar arasında koordinasyonu temin edecek bütüncül bir bakış açısı benimsenmediği takdirde zayıflayabileceği ileri sürülmektedir. Bu geniş ve kapsamlı konunun kritik unsurlarından biri de bireyleri birleştiren, sosyal uyuma ve sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunan kültürel mirastır. Türkiye’de son yayınlanan İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030) gibi ulusal iklim değişikliği belgeleri kültürel miras konusuna her zamankinden daha fazla dikkat çekmektedir. Kültürel mirasın iklim değişikliğini azaltma ve uyum stratejilerinde bir araç olarak potansiyelinin farkına varılması büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda bu çalışma, iklim değişikliğine karşı daha etkili bir farkındalık ve mücadele programı oluşturmak için üniversitelerin mimarlık bölümlerinde kültürel mirasın mevcut potansiyeline işaret etmesi açısından kritik öneme sahiptir. Mevcut eğitim ve araştırma çalışmalarını ortaya koyarak, eksikliklerin giderilmesi için iklim politikası doğrultusunda bütüncül bir bakış açısı oluşturmakta ve boşluğu dolduracak önerilerde bulunmaktadır.
Climate change is one of the most critical issues of our age and defines a global problem area that needs to be addressed through interdisciplinary cooperation. This study examines how architecture departments in universities found in Turkish cities with high climate-induced risks address cultural heritage as a critical and specialized aspect of climate change. It aims to identify current approaches and levels of integration through an in-depth analysis of undergraduate and graduate courses, master’s and PhD theses, research projects, and articles conducted within the scope of educational and research activities in architecture departments. Thus, it attempts to review existing approaches while identifying gaps and potential for developing specialized research and educational content for future interdisciplinary studies. The results reveal a lack of focus on the intersection of climate change and cultural heritage in education and research in architecture departments. While there is a growing interest, direct engagement at this intersection remains limited. A comprehensive, integrated and interdisciplinary approach has not yet gained significant prominence. Another aspect of this issue is that international/national documents/academic studies carried out in recent years declare that climate change should be addressed in a multidimensional way within a holistic approach. It is argued that the struggle against climate change can be weakened if different disciplines and institutions at local, subnational, national, regional and international levels do not cooperate sufficiently and if there is no holistic perspective to ensure coordination between all stakeholders. One critical element of this broad and comprehensive subject is the cultural heritage that unites individuals and contributes to social cohesion and sustainable development. National climate change documents in Türkiye, such as the recently released Climate Change Adaptation Strategy and Action Plan (2024–2030), draw more attention than ever to the issue of cultural heritage. It is crucial to realize the potential of cultural heritage as a tool in climate change mitigation and adaptation strategies. In that sense, this study has a critical significance in pointing to the existing potential of cultural heritage in architectural departments of universities to create a more effective program of awareness and struggle against climate change. By revealing the current education and research studies, it creates a holistic perspective in line with the climate policy to address the deficiencies and makes suggestions to fill the gap.