BEHÇET HASTALIĞINDA PERIKARDIYAL YAĞ DOKUVOLÜMÜ VE PERIKARDIYAL YAĞ DANSITESININBILGISAYARLI TOMOGRAFI ILE DEĞERLENDIRILMESI:RETROSPEKTIF KONTROL GRUPLU ÇALIŞMA
46. Ulusal radyoloji Kongresi, Antalya, Türkiye, 16 - 20 Aralık 2025, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Gazi Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
BEHÇET HASTALIĞINDA PERİKARDİYAL YAĞ DOKU VOLÜMÜ VE PERİKARDİYAL YAĞ DANSİTESİNİN BİLGİSAYARLI TOMOGRAFİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: RETROSPEKTİF KONTROL GRUPLU ÇALIŞMA Sevcihan Kesen Özbek, Esra Kulaksız Turan, Atiye Cenay Karabörk Kılıç Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalı
Giriş ve Amaç: Perikardiyal yağ dokusu(PKYD); miyokard ile visceral perikard arasında, epikardiyal ve parietal perikard dışında parakardiyal yağ tabakalarından oluşur. Koroner arterlere komşuluğu ve salgıladığı sitokinlerle, inflamatuar/aterojenik süreçlerde rol oynar(1). Behçet hastalığı, multisistemik, inflamatuar ataklarla seyreden vaskülittir(2). Çoklu mekanizmalarla sistemik inflamasyona, endotel disfonksiyonuna ve subklinik ateroskleroza yol açabilir; venöz ve arteriyel damarları tutarak kardiyovasküler olaylara zemin hazırlar. Çalışmada, BT ile ölçülebilen PKYD volümü ve dansitesinin Behçet hastalarında(BH) subklinik kardiyovasküler risk göstergesi olarak değerlendirilebilirliği incelenmiş, sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: GÜTF Etik Komisyonundan onay alındı(Araştırma Kod No:2025-899, 13.05.2025). Çalışmaya, hastanemizde Temmuz 2018-Mart 2025 tarihlerinde Toraks BT çekilmiş, ≥18 yaşındaki 70 BH ve aynı dönemde rastgele seçilen 70 sağlıklı olgu alındı. Yaşı <18 ve >70 olanlar, komorbiditesi bulunanlar, görüntü kali tesi yetersiz olanlar dışlandı. Görüntüler Siemens SOMATOM Force (2×192 kesit) ve GoUP (64 dedektör) cihazlarıyla elde edildi; analizler syngo.via Frontier (Cardiac Risk Assessment) yazılımı ile yapıldı. -50 ile -150 HU aralığındaki vokseller PKYD olarak kabul edilerek, sağ pulmoner arter düzeyinden kalp apeksine kadar otomatik hacim ölçümü yapıldı(Resim 1). Dansite ölçümleri, sağ koroner arter(RCA) komşuluğuna yerleştirilen ROİ ile alındı. Tüm olguların başvuruya ait biyokimya ve VKİ verileri alındı. Veriler SPSS 26.0 programıyla analiz edildi. Sürekli değişkenler için ortalama, medyan, min-maks değerler hesaplandı. Normal dağılım Shapiro-Wilk testi ile değerlendirildi. Gruplar arası Mann Whitney U, kategorik değişkenlerde Ki-kare testiyle, PKYD volümü ve RCA-HU üzerine etkili faktörler çoklu regresyonla, Behçet hastalığının etkisi ise yaş ve VKİ kontrol edilerek ANCOVA ile incelendi. p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: 70 BH’nin 42’si erkek, 28’i kadın; yaş ortalaması 41.31 idi. Tablo 1’de BH ve kontrol grubunun demografik, laboratuvar ve görüntüleme bulguları karşılaştırılmıştır. Gruplar cinsiyet ve yaş açısından benzerdi. ESR, CRP ve trigliserit düzeyleri BH’de anlamlı düzeyde yüksek bulundu(p=0.0012, p=0.0094, p=0.003). Diğer lipit parametrelerinde fark yoktu. RCA-HU BH’de anlamlı düşüktü şüktü(p=0.0087). PKYD volümü BH’de yüksek olup fark anlamlılık sınırındaydı(p=0.053). PKYD volümünü etkileyen faktörler çoklu regresyonla değerlendirildi; VKİ ve yaş en güçlü belirleyicilerdi(her ikisi p=0.01). HDL düzeyinin, PKYD volümünü negatif etkilediği bulundu(p=0.024). Behçet hastalığı ve erkek cinsiyetin etkisi sınırda anlamlıydı(p=0.09). ESR, CRP, LDL ve total kolesterolün anlamlı bulunmadı(p>0.05). RCA-HU değerini etkileyen faktörler çoklu regresyonla analiz edilmiştir; VKİ ve yaş RCA-HU değerine pozitif(her ikisi p=0.01), HDL ise negatif etkide bulunmuştur(p=0.024). ANCOVA ile VKİ ve yaş sabit tutulduğunda, BH’de PKYD volümü ortalama 16 ml daha yüksek, RCA-HU değeri 7.8 HU daha düşük saptandı; her iki fark da anlamlıydı. Tartışma ve Sonuç: PKYD hipertansiyon, koroner arter hastalıkları ile ilişkili olup kardiyometabolik riskin göstergelerindendir(3). Düşük HU artmış lipid içeriği ve metabolik riskle, yüksek HU inflamasyonla ilişkilidir(4). Son çalışmalar BH’de metabolik sendrom sıklığının arttığını ve bu durumun kardiyovasküler komplikasyonlara neden olabileceğini göstermektedir(5). Çalışmamızda BH’de RCA HU değeri düşük, PKYD volümü daha yüksek bulunmuş, bulgular BH’de artmış metabolik riski desteklemektedir. Ancak PKYD volüm farkının anlamlılık sınırında kalması örneklem büyüklüğü ile ilişkili olabilir. Literatürde VKİ’nin, PKYD’yi artırdığı, HDL’nin ise negatif etkilediği bildirilmiştir(6). Çalışmamızda BH’de VKİ en güçlü belirleyici olurken, HDL’nin negatif etkisi antiinflamatuar/antiaterojenik etkilerle uyumludur. Yaş da PKYD volümünü etkileyen anlamlı bir faktör olarak saptanmıştır. ANCOVA analiziyle VKİ ve yaş sabit tutulduğunda BH’de PKYD volümü yüksek, RCA-HU değeri düşük görülmüştür. Bulgularımız Behçet hastalığının BT ile saptanabilen, kardiyovasküler yağ dokusu üzerinde değişikliklere yol açabileceğini göstermektedir. Çalışmamızın retrospektif olması, sınırlı örneklem büyüklüğü, komorbidite verilerinin eksikliği ve görüntülerin kardiyak amaçlı olmaması başlıca kısıtlılıklardır. Bulguların doğrulanması için ileriye dönük, geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.