186. 2026 Bütçesi’nde, “Okul Yemeği ve Sağlıklı Su” Sosyal Eşitliğin Gereğidir

Creative Commons License

Karaağaçlı M.

http://wwmektepligazete.com. , sa.3, ss.1-5, 2025 (Hakemsiz Dergi)

Özet

2026 Bütçesi’nde, “Okul  Yemeği ve Sağlıklı Su”

Sosyal Eşitliğin Gereğidir!

Mustafa Karaağaçlı

 

1.Temel İhtiyaçlarda Yemek ve Su

İnsani temel ihtiyaçlar kaleminde Maslow’un İhtiyaçlar yapısında; en temelde fizyolojik ihtiyaçlar yer  alır. Çünkü; yemek ve sağlıklı su ihtiyaçların en somut adıdır. Öğrencilerin fiziksel, zihinsel ve duyuşsal gelişimleri de yeterli beslenme ve sağlıklı suya erişimle doğrudan ilişkilidir.

 

2.Türkiye Eğitim Coğrafyası’nda 20 Milyon Öğrenci Yemek  ve Su  Bekliyor!

Türkiye Eğitim Coğrafyasında okul öncesi, ilkokul,  ortaokul  ve liselerde öğrenci sayısı bir yılda yaklaşık 750 bin artış göstererek, 19 milyon 904 bin 679’a ulaştı. Okullarda görev yapan öğretmen sayısı ise 1 milyon 154 bin 383 oldu (MEB, 2024).

 

Bu  sayısal  veriler,  ışığında  milyonlarca öğrenci, sosyal, kültürel ve ekonomik eşitsizlikler ve dengesizlikler nedeniyle  günde  bir öğün de olsa yemek  ve sağlıklı suya ulaşamamaktadır.

Ulaşanların  ise iyimser  bir öngörüyle tüm  öğrencilerin  %10’nu, yani yaklaşık  2  milyon  olduğu gözlenmektedir.

 

Beliren  görünüm  ise  öğrencilerin bir öğünle de  olsa proteinli, vitaminli, kalsiyumlu  yemek ve  temiz  suya  erişim eksikliğini  somutlandırmakta, öğrencilerin gelişimini olumsuz etkilemekte, okul başarılarını düşürmektedir.

 

Bu  durumun  en  önemli  bir  sonucu olarak da; 18  milyon öğrenci eğitim hakkından  1739 Sayılı Milli  Eğitim Temel Kanu’nunda  yer verilen “fırsat ve  imkan  eşitliğinden” Türkiye Eğitim Coğrafyası’nda  eşit  bağlamlı olarak yararlanamadığının belirli özel ipuçlarını  vermektedir (MEB, 1973).

Sonuçta eşitsizlik,  bir toplumdaki  kaynakların adaletli ve eşit olmayan dağıtılmasını gösterirken;  hakça  paylaşım  ve üleşimin becerilemediği  durumlarda  ortaya çıkmaktadır.  

“okul yemeği  ve sağlıklı su” eşitsizlik  kalemi de sosyolojik olarak  adaletsiz ve  eşitsiz  dolayısıyla insan  haklarından uzaklığın  trajik bir lekesidir.

 

3.Sosyal Eşitlik, “Okul Yemeği ve Temiz Suya Erişimdir!”

Türkiye  Eğitim coğrafyası’nda emekçi ailelerin gelir  dağılımı, işsizlik, yüksek enflasyon, ve konut kiraları gibi yaşamsal zorlukları dikkate  alındığında; her öğrencinin bir öğün okul yemeği ve sağlıklı  suya  eşit erişim  hakkının olması sosyal eşitliğin bir gereğidir.

 

Çünkü;

·       Sosyolojik eşitsizlik, bir toplumdaki  kaynakların  adaletli ve eşit olmayan dağılımıdır.

·       Sosyolojik eşitsizlik; güç, din, akrabalık, prestij, ırk, cinsiyet, yaş  ve sosyal sınıfın getirdiği toplumdaki sosyal mallara erişimin farklılaşmasından kaynaklanır.

·       Sosyolojik eşitsizlik, post kapitalist yeni öznel liberal tutucu  kuşatmacı siyasi politiklerle derinleşir.

·       Sosyolojik eşitsizlik,  hangi alan ve hizmet biriminde ele alınırsa alınsın, o sistemle ilgili “girdi-işlem-çıktı-ürün”  öğelerindeki ontolojik olarak  eşitliğin olmamasıdır (Karaağaçlı,  2021:36 ve Manza, 2020). Çünkü,  sistemin bu  öğelerinin  işleyişinde, eğitim, beslenme, emek  yoğun çalışma, ücretlendirme, sağlık hizmetleri ve ifade özgürlüğü  kalemlerinde de  eşitsizlikler giderek derinleşir..