Geçmişten Günümüze Mahremiyet Kavramı

Creative Commons License

aras n., CALISKAN N.

Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.14, sa.4, ss.1678-1686, 2025 (TRDizin)

Özet

İlk çağlardan günümüze kadar tarihin her döneminde mahremiyet önemli bir kavram olmaya devam etmiştir. Yerleşik hayata geçiş ile birlikte bireyler çadırlarda, daha sonraki yıllarda tek odalı evlerde kalabalık şekilde yaşamıştır. Bu dönemde mahremiyet ifadesine yüklenen anlam günümüzdeki halinden daha farklı olmuştur. Tıp alanında mahremiyet kavramının ilk örnekleri eski Mısır’da, Hipokrat andında görülmektedir. Günümüzde ise mahremiyet fiziksel, psikolojik, bilgi ve sosyal mahremiyet olarak yeniden tanımlanmıştır. Ayrıca mahremiyet hakkı çeşitli kanun ve yönetmeliklerle koruma altına alınmıştır. Teknolojinin hızla gelişmesi ile birlikte günlük yaşamda gizli tutulması gereken bilgiler ve belgeler bazen kişilerin kendi isteğiyle bazen kişilerin isteği dışında diğer kişilere sunulan içerikler haline dönüşmüştür. Bazen de teknolojik gelişmeler kişilerin özel/mahrem alanlarına girilmesine engel olmuştur. Günümüzde teknoloji hem mahremiyeti korumak için kullanılan hem de mahremiyeti ihlal eden/edilmesini kolaylaştıran bir araca dönüşmüştür. Sağlık alanında ise hemşirelerin neredeyse tüm girişimleri hastaların fiziksel, psikolojik, sosyal ve bilgi mahremiyetinin en az bir tanesi ile ilişkilidir. Bu sebeple hemşirelerin uygulamalarında günümüz teknolojilerini dikkate alarak hasta mahremiyetini koruyacak şekilde bakım vermesi yasal sorumluluktur. Bu derlemenin amacı mahremiyet kavramının, tarihteki yazılı kaynaklardan günümüze kadar olan değişimini ele almaktır.
Privacy has remained a significant concept throughout history, from ancient times to the present. With the transition to a settled life, individuals first lived in tents and later in crowded one-room houses, where the meaning attributed to privacy differed from today’s understanding. The earliest references to medical privacy can be found in ancient Egypt and the Hippocratic Oath. In modern times, privacy has been redefined as physical, psychological, informational, and social, and the right to privacy is safeguarded by laws and regulations. With rapid technological development, confidential information and documents are sometimes shared voluntarily and sometimes involuntarily. Technology has therefore become a dual tool-protecting private domains in some cases while facilitating violations in others. In health care, nearly all nursing interventions involve at least one dimension of privacy. Accordingly, nurses carry a legal and ethical responsibility to provide care that protects patient privacy while considering contemporary technological developments. The aim of this review is to examine the historical evolution of the concept of privacy—from ancient written sources to present-day definitions—and to highlight its ongoing relevance in nursing practice.