Akademik Veri Yönetim Sistemi
Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, cilt.28, sa.1, ss.352-362, 2026 (TRDizin)
Sentetik piretroitler, yüksek biyolojik aktiviteye sahip olmaları ve çevrede uzun süre kalabilmeleri nedeniyle günümüzde tarım alanında yaygın olarak kullanılan pestisitler arasında yer almaktadır. Ancak bu bileşikler, özellikle tatlı su ekosistemlerinde yaşayan hedef dışı organizmalar üzerinde toksik etkilere yol açarak biyolojik çeşitliliği tehdit etmektedir. Sentetik piretroit grubu içerisinde yer alan deltamethrin, kontakt ve mide zehiri etkisi gösteren; memelilere kıyasla omurgasız sucul organizmalara karşı daha yüksek toksisiteye sahip bir insektisittir. Bu çalışmada, deltamethrinin subletal dozlarının tatlı su midyesi Unio delicatus üzerindeki histopatolojik etkileri incelenmiştir. U. delicatus bireyleri, DMSO içinde çözülmüş deltamethrine 1/10 (876 µg/L) ve 1/100 (87.6 µg/L) oranlarındaki subletal konsantrasyonlarda, 48 saat ve 7 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Deney sonunda midye dokuları disekte edilerek histolojik incelemeye tabi tutulmuştur. Özellikle yüksek doz grubunda, solungaç dokusunda lamellerde hiperplazi ve hemositik infiltrasyon; sindirim bezi dokularında ise tübül yapısında dejenerasyon gibi belirgin patolojik değişiklikler gözlemlenmiştir. Diğer dokular (manto, ayak, gonad, nefridiyum ve addüktor kas) üzerinde anlamlı histopatolojik bozulmalar tespit edilmemiştir. Elde edilen bulgular, deltamethrinin düşük konsantrasyonlarda dahi U. delicatus bireylerinde doku düzeyinde hasar oluşturabileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca tatlı su midyelerinin bu tür toksikolojik çalışmalarda biyolojik izleme organizması olarak kullanılabileceği ve sucul ortamlardaki pestisit kirliliğinin değerlendirilmesinde etkili bir erken uyarı sistemi sağlaya bileceği sonucuna varılmıştır.
Synthetic pyrethroids are among the most widely used pesticides in agricultural practicesdue to their high biological activity and environmental persistence. However, thesecompounds pose toxic risks to non-target organisms, especially those inhabitingfreshwater ecosystems, thereby threatening biodiversity. Deltamethrin, a member of thesynthetic pyrethroid group, acts through contact and ingestion and exhibits significantlyhigher toxicity toward aquatic invertebrates compared to mammals. This study examinedthe histopathological effects of sublethal concentrations of deltamethrin on the freshwatermussel Unio delicatus. Individuals of U. delicatus were exposed to deltamethrin dissolvedin DMSO at 1/10 (876 μg/L) and 1/100 (87.6 μg/L) of the LC₅₀ for 48 hours and 7 days.At the end of the exposure periods, tissues were dissected and evaluated histologically.In the high-dose group, marked pathological alterations were observed, includinghyperplasia and hemocytic infiltration in the gill lamellae, and tubular degeneration inthe digestive gland. No significant histopathological changes were detected in othertissues such as the mantle, foot, gonad, nephridium, and adductor muscle. These findingsreveal that deltamethrin can cause tissue-level damage in U. delicatus even at lowconcentrations. Moreover, the study supports the potential use of freshwater mussels assentinel organisms in toxicological research and in the monitoring of pesticide pollutionin aquatic environments.